Toàn cầu hóa và sự phát triển hiện tại của triết học mácxít(*) Tiền đề, phạm vi vấn đề và con đường nghiên cứu Toàn cầu hóa và sự phát triển hiện tại của triết học mácxít(*) Tiền đề, phạm vi vấn đề và con đường nghiên cứu
(09/05/2018)
Mặc dù chưa lý giải sâu, song C.Mác và Ph.Ăngghen đã có những dự đoán khoa học về xu thế lịch sử của toàn cầu hoá. Theo tác giả, lý luận của chủ nghĩa Mác chính là một loại lý luận mang tính hiện đại và đến nay, những khẳng định mang tính lịch sử của C.Mác về các giá trị của tính hiện đại vẫn còn giữ nguyên ý nghĩa. Do vậy, như tác giả khẳng định, việc suy xét nghiêm khắc và theo tinh thần phê phán đối với toàn cầu hoá lấy chủ nghĩa tư bản làm chủ đạo là nội dung cần có của việc nghiên cứu sâu hơn lý luận về tính hiện đại của chủ nghĩa Mác; đồng thời, cũng có ý nghĩa quan trọng, bảo đảm phương hướng đúng đắn của việc xây dựng hiện đại hoá xã hội chủ nghĩa mang màu sắc Trung Quốc.
Vai trò định hướng của triết học trong nhận thức và giải quyết những vấn đề toàn cầu ở thời đại hiện nay Vai trò định hướng của triết học trong nhận thức và giải quyết những vấn đề toàn cầu ở thời đại hiện nay
(09/05/2018)
Những vấn đề toàn cầu đã xuất hiện vào đầu những năm 70 của thế kỷ XX. Song, giờ đây, khi nhân loại đã thực sự bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên toàn cầu, nhiều vấn đề trong số đó vẫn tiếp tục phát triển với mức độ ngày càng gay gắt hơn. Trong bối cảnh đó, vai trò định hướng của triết học đối với sự nhận thức và giải quyết những vấn đề toàn cầu của thời đại càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Triết học với các chức năng vốn có – chuẩn mực, phê phán, định hướng, tiên đoán khoa học và tổng hợp tri thức – không chỉ đem lại cách tiếp cận phức hợp, liên ngành trong việc nhận thức bản chất, xu hướng vận động và phát triển của những vấn đề toàn cầu, mà còn phản ánh chúng một cách đúng đắn theo quan điểm phát triển toàn diện và lịch sử – cụ thể để từ đó, tìm ra và khẳng định những phương thức giải quyết hợp lý. Muốn vậy, triết học không chỉ cần phải tuân theo một triết lý mới về sự phát triển bền vững, mà còn phải hướng tới bản chất nhân văn, tính nhân đạo, khát vọng dân chủ, tự do và bình đẳng với tư cách thuộc tính vốn có của con người, được thực hiện ở mỗi con người và trong cả cộng đồng nhân loại. Không chỉ thế, triết học còn phải trở thành trung tâm cho quá trình thống hợp văn hoá trên cơ sở thay đổi lối triết lý một chiều truyền thống của mình.
Triết học với việc xác định bản chất của toàn cầu hóa Triết học với việc xác định bản chất của toàn cầu hóa
(09/05/2018)
Triết học đóng vai trò quan trọng, không thể thiếu không chỉ đối với việc xem xét tác động của toàn cầu hoá đến các mặt đời sống xã hội và con người hiện đại, mà còn đối với cả việc nhận thức và xác định bản chất sâu xa của nó. Từ góc độ triết học, toàn cầu hoá hiện nay được xác định như một quá trình đặc trưng cho một chất lượng mới về tồn tại không gian xã hội của xã hội hiện đại, không đơn tuyến và chứa đựng những mâu thuẫn nan giải, tồn tại cùng với những quá trình đối lập với nó và diễn ra trên nhiều cấp độ quan hệ. Để làm rõ những đặc trưng bản chất đó của toàn cầu hoá hiện nay, tác giả bài viết đã tập trung luận giải những bình diện cơ bản của quá trình toàn cầu hoá mà việc tách biệt chúng cho phép làm sáng tỏ cấu trúc và các mâu thuẫn chủ yếu của nó. Đó là toàn cầu hoá với tư cách công nghệ vĩ mô có tầm quốc tế; toàn cầu hoá quan hệ kinh tế – xã hội; toàn cầu hoá đời sống chính trị – xã hội và tinh thần; sự gia tăng bạo lực toàn cầu, tư bản ngầm xuyên quốc gia, chủ nghĩa khủng bố quốc tế, độc quyền khoa học – công nghệ, giáo dục, tư tưởng,…
Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa và một số nhiệm vụ cơ bản thể hiện chức năng xã hội của nhà nước ta Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa và một số nhiệm vụ cơ bản thể hiện chức năng xã hội của nhà nước ta
(24/04/2018)
Mọi nhà nước đều có chức năng giai cấp và chức năng xã hội. Giữa hai chức năng này luôn có mối quan hệ biện chứng. Với Nhà nước xã hội chủ nghĩa, chức năng xã hội là thuộc tính cơ bản nhất và quan trọng nhất. Thực hiện tốt chức năng xã hội là cơ sở, là điều kiện để Nhà nước xã hội chủ nghĩa bảo đảm và giữ vững địa vị thống trị xã hội về phương diện chính trị, đảm bảo quyền dân chủ cho nhân dân, xây dựng cơ sở để quyền làm chủ đó được thực hiện trên thực tế. Những nhiệm vụ cơ bản thể hiện chức năng xã hội đó của Nhà nước ta hiện nay là: Thứ nhất, không ngừng mở rộng dân chủ cho nhân dân; thứ hai, tổ chức và quản lý kinh tế; thứ ba, tổ chức và quản lý văn hoá, khoa học và giáo dục.
Vấn đề phản biện xã hội với yêu cầu thực tế hiện nay Vấn đề phản biện xã hội với yêu cầu thực tế hiện nay
(04/04/2018)
Hiện nay, phản biện xã hội là một trong những vấn đề đang được các nhà nghiên cứu quan tâm. Trong bài viết này, tác giả đã đưa ra cách hiểu của mình về khái niệm phản biện xã hội; đồng thời, nhấn mạnh vai trò của nó đối với sự phát triển xã hội. Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động phản biện xã hội, theo tác giả, không những phải có cơ chế phù hợp để thực hiện sự phản biện xã hội, mà còn phải xây dựng cơ chế bảo đảm xã hội cần thiết và hình thành cơ quan chuyên trách các vấn đề về phản biện xã hội.
Toàn cầu hóa và dân chủ Toàn cầu hóa và dân chủ
(23/03/2018)
Một trong những vấn đề chính trị – xã hội đang được đặt ra hiện nay là quan hệ giữa toàn cầu hoá và dân chủ. Để làm rõ vấn đề này, bài viết tập trung luận giải quan niệm của Dewey về dân chủ với tư cách đời sống cộng đồng, về những đặc trưng của đời sống cộng đồng, về tiêu chuẩn đánh giá phạm vi của các hình thức có tính xã hội là dân chủ. Sử dụng tiêu chuẩn dân chủ mà Dewey đưa ra như một phương tiện để nghiên cứu hoạt động của tác nhân kinh tế toàn cầu, bài viết luận giải mối quan hệ giữa toàn cầu hoá và dân chủ, cũng như những vấn đề do nó đặt ra, nhất là những thách thức phức tạp cả về phương diện kinh tế, chính trị lẫn phương diện văn hoá và môi trường.
Tìm kiếm mô hình mới về toàn cầu hóa, phương Đông và phương Tây Tìm kiếm mô hình mới về toàn cầu hóa, phương Đông và phương Tây
(23/03/2018)
Trong quá trình luận giải nhằm “Tìm kiếm mô hình mới về toàn cầu hoá”, tác giả đã nhận ra và khẳng định rằng, châu Á - Thái Bình Dương hiện đang đóng một vai trò cốt yếu; rằng, ở phương Đông, cảm nhận về tổng thể rất sống động, rất đặc trưng và đó là một đóng góp quan trọng của khu vực này. Từ những phân tích lý luận, cả ở phương Đông và phương Tây, tác giả bài viết đã xác định những đặc điểm cơ bản của mô hình mới trong thời đại toàn cầu hoá, bao gồm: 1/ Nó không chỉ liên quan tới tính khách quan và quan hệ đối ngoại, mà là đặc điểm bên trong về tính chủ quan của con người; 2/ Nó là một tổng thể; 3/ Nó được đánh dấu bởi cảm nhận về sự hài hoà của phương Đông và 4/ Đó là mối quan tâm vô thượng mà nhờ vậy, mỗi dân tộc và nền văn hoá đều nỗ lực hướng tới một sự thống nhất.
Toàn cầu hóa và sự tác động của nó đối với Việt Nam hiện nay Toàn cầu hóa và sự tác động của nó đối với Việt Nam hiện nay
(23/03/2018)
Toàn cầu hoá đang là xu hướng tất yếu và ngày càng được mở rộng. Tính tất yếu của toàn cầu hoá trước hết được biểu hiện ở tính tất yếu kinh tế. Toàn cầu hoá kinh tế là khía cạnh quan trọng nhất của toàn cầu hoá; nó đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực chính trị. Đến lượt mình, những thay đổi về chính trị lại có tác động trở lại đối với kinh tế. Song, cái cần quan tâm và nhấn mạnh lại chính là sự tác động của kinh tế và những thay đổi chính trị đối với văn hoá trong bối cảnh toàn cầu hoá. Ngoài những cơ hội, toàn cầu hoá tạo ra cho Việt Nam những thách thức to lớn, như nguy cơ tụt hậu về kinh tế, nạn thất nghiệp và thiếu việc làm, sự phân hoá giàu nghèo, tệ nạn xã hội và tội phạm có xu hướng tăng, sự lo ngại về mất bản sắc, sự đồng hoá văn hoá và sự huỷ hoại văn hoá dân tộc, v.v..Con đường để vượt qua những thách thức đó không phải là đóng cửa lại để sống biệt lập với thế giới; mà trái lại, phải chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, bồi dưỡng và giáo dục con người nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm công dân, trách nhiệm với Tổ quốc, khơi dậy và phát huy tinh thần dân tộc ở họ.
Vị trí của công bằng trong tiến bộ xã hội Vị trí của công bằng trong tiến bộ xã hội
(17/03/2018)
Trong tiến trình phát triển của lịch sử xã hội, nội dung của thước đo công bằng xã hội luôn bị quy định bởi quan hệ phân phối và quan hệ trao đổi - những quan hệ bị quy định bởi quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất và đối với sức lao động. Các quan hệ phân phối và trao đổi này mới đầu còn bất công và ở trình độ thấp nhưng càng về sau, càng trở nên công bằng hơn. Điều đó có nghĩa là, mức độ công bằng xã hội tăng dần qua sự phát triển của các hình thái kinh tế – xã hội từ thấp tới cao, từ chế độ nô lệ đến chủ nghĩa cộng sản. Và như vậy, nếu coi tiến bộ xã hội là tiến trình vận động của xã hội từ một hình thái kinh tế – xã hội này lên hình thái kinh tế – xã hội khác cao hơn, tốt đẹp hơn, thì có thể thấy, trình độ của công bằng xã hội đạt được trong mỗi thời kỳ lịch sử nhất định chính là thước đo về mặt xã hội của tiến bộ xã hội tương ứng với thời kỳ lịch sử ấy.
"Gạn đục khơi trong" trước toàn cầu hóa
(17/03/2018)
Toàn cầu hoá là một quá trình tất yếu, khách quan. Nó vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực. Những khuyết tật của toàn cầu hoá chỉ được giảm thiểu từ bên trong tiến trình của nó. Trong truyền thống văn hoá, ngoài những giá trị hữu ích cần trân trọng và phát huy, còn có một số nhược điểm phải được khắc phục. Hoàn cảnh mới của đất nước đòi hỏi phải đổi mới tư duy, biết “gạn đục khơi trong” từ nguồn văn hoá dân tộc để giữ gìn và phát huy phần tinh hoa; đồng thời, tiếp thu và phát triển những giá trị mới của thời đại toàn cầu hoá. Ngày nay, các doanh nhân và doanh nghiệp đang giữ vai trò chủ động, tích cực trong công cuộc phát triển đất nước. Để tiếp tục phát triển, chúng ta cần xây dựng một mô hình có khả năng kết hợp hài hoà các yếu tố thị trường, pháp lý của nhà nước và xã hội dân sự.
Xem tin phát hành ngày:

Liên hệ với chúng tôi:

Bản quyền thuộc về Viện Triết Học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Điện thoại: +84 (024)35140527, +84 (024)35141134, Fax: +84 (024)35141935

Email: vnphilosophy@yahoo.com

Địa chỉ: 59 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội.

Giấy phép số 211/GP-BC của Bộ VHTT cấp ngày 29 tháng 5 năm 2007