Quy luật tư duy lôgíc trong lôgíc học Phật giáo Quy luật tư duy lôgíc trong lôgíc học Phật giáo
(24/10/2015)
Lôgíc học Phật giáo đạt được trình độ khá cao khi nghiên cứu sự tác động của các quy luật đồng nhất, phi mâu thuẫn, bài trung và lý do đầy đủ trong quá trình lập luận. Với lôgíc học Phật giáo, trong quá trình lập luận, tìm kiếm luận cứ và tổ chức luận chứng để chứng minh hoặc bác bỏ, luận đề (tôn/thesis), luận cứ (nhân/reason, dụ/example) và luận thức (tam chi tác pháp) phải là một chỉnh thể nhất quán, đồng nhất về nội dung tư tưởng cũng như hình thức diễn đạt; các khái niệm được sử dụng trong luận đề, luận cứ phải có quan hệ tương thích với nhau. Với nó, sự tác động của quy luật phi mâu thuẫn không những tác động trong nhận thức gián tiếp, mà còn cả trong nhận thức trực tiếp và do vậy, các luận cứ mang tính kinh nghiệm, trực tiếp có thể được xem là các luận cứ đáng tin cậy. Với nó, quá trình thành lập đồng dụ (similar example) và dị dụ (dissimilar example) luôn cần đến tính chặt chẽ của luận thức do quy luật bài trung đảm bảo trong quan hệ giữa M và P, M và Ø P. Lôgíc học Phật giáo còn khẳng định tính đầy đủ của các luận cứ  trong quá trình lập luận. Những luận cứ vi phạm các lỗi bất thành (unproved reason) được coi là những luận cứ vi phạm luật lý do đầy đủ.
Tiếp cận một số vấn đề về nhận thức khoa học Tiếp cận một số vấn đề về nhận thức khoa học
(29/08/2015)
Lý luận nhận thức được coi là học thuyết về khả năng nhận thức của con người, về sự xuất hiện và phát triển của nhận thức cũng như về con đường, phương pháp nhận thức... Từ trước đến nay, vấn đề nhận thức luôn là một trong những bộ phận cơ bản của khoa học triết học. Hiện tại, vấn đề nhận thức khoa học vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và phát triển nhằm giúp cho con người ngày càng hoàn thiện hơn những tri thức của mình về bức tranh thế giới hiện thực, và do vậy, tiến gần hơn đến chân lý.
Sự phân tích triết học - Các khuynh hướng khác nhau trong lập luận toán học Sự phân tích triết học - Các khuynh hướng khác nhau trong lập luận toán học
(17/06/2015)
Trong khoảng 2500 năm tồn tại của mình, toán học đã có những sự biến đổi đáng kể về chất. Những sự biến đổi đó đã diễn ra ở cả những khái niệm cơ sở cũng như trong cách lập luận toán học. Ở đây, cần chú ý rằng, khi đặt vấn đề lập luận toán học nói riêng và nghiên cứu khoa học nói chung, cùng với việc xác lập cơ sở nhận thức luận đảm bảo tính chân lý của các tư tưởng khoa học, các nhà khoa học thường lấy tính phi mâu thuẫn lôgíc làm tiêu chuẩn chỉ đạo.
Quan điểm phản quy nạp của C.Pốppơ và những hạn chế của nó Quan điểm phản quy nạp của C.Pốppơ và những hạn chế của nó
(04/06/2015)
Lý thuyết phủ chứng là hạt nhân của phương pháp luận phản quy nạp của Popper. Theo lý thuyết này, để luận chứng cho tri thức khoa học, tính bị phủ chứng là dấu hiệu khác biệt duy nhất. Popper không thừa nhận sự tồn tại tiêu chuẩn khách quan của chân lý và cho rằng, tính có thể phủ chứng được là tiêu chuẩn phân định khoa học kinh nghiệm với không phải khoa học kinh nghiệm; tính khoa học thể hiện ở khả năng bị bác bỏ bởi kinh nghiệm, hay khả năng bị phủ chứng và nhiệm vụ chính của phương pháp luận khoa học là xây dựng lý thuyết tăng trưởng tri thức khoa học. Tuy nhiên, quan niệm của Popper về phản quy nạp không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Và do vậy, xét về khía cạnh nhận thức luận, chủ nghĩa phản quy nạp đã đưa ông đến gần chủ nghĩa chủ quan trong mối quan hệ với khả năng khoa học đạt được chân lý khách quan.
Về sự đồng nhất và khác biệt giữa phép biện chứng, lý luận nhận thức và lôgíc học Về sự đồng nhất và khác biệt giữa phép biện chứng, lý luận nhận thức và lôgíc học
(04/06/2015)
Vấn đề về sự thống nhất giữa phép biện chứng, lý luận nhận thức và lôgíc học là một đề tài triết học lớn, bao hàm nhiều khía cạnh lý luận phức tạp. Bài viết dưới đây chỉ cố gắng làm rõ thêm một khía cạnh của vấn đề - đó là sự đồng nhất và khác biệt giữa ba khoa học trên đây.
Nguyên lý tương đối của chuyển động và ý nghĩa triết học của nó Nguyên lý tương đối của chuyển động và ý nghĩa triết học của nó
(04/06/2015)
Trong các hình thức của vận động, chuyển động là hình thức cơ bản nhất. Vận động là sự thay đổi nói chung, còn chuyển động là sự thay đổi về vị trí trong không gian của các sự vật (hay các vật thể(**). Nghiên cứu các quy luật của vận động là nhiệm vụ của triết học, còn nghiên cứu các quy luật của chuyển động là nhiệm vụ của cơ học. Trong triết học duy vật biện chứng, vận động được coi là tuyệt đối, đứng im (không vận động) được coi là tuơng đối. Trong cơ học thì cả chuyển động và đứng yên (không chuyển động) đều được coi là tương đối(***). Quan điểm khẳng định tính tương đối của chuyển động thường được gọi là nguyên lý tương đối của chuyển động.
Sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó Sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó
(03/06/2015)
Tư duy con người luôn là một trong những vấn đề lớn của triết học. Nhưng tư duy là gì thì cho đến nay, vẫn còn có nhiều cách hiểu khác nhau. Trong bài viết này, trên lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng tôi muốn góp thêm một ý kiến nhằm làm rõ sự hình thành tư duy và một số đặc trưng của nó.
Xem tin phát hành ngày:

Liên hệ với chúng tôi:

Bản quyền thuộc về Viện Triết Học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Điện thoại: +84 (024)35140527, +84 (024)35141134, Fax: +84 (024)35141935

Email: vnphilosophy@yahoo.com

Địa chỉ: 59 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội.

Giấy phép số 211/GP-BC của Bộ VHTT cấp ngày 29 tháng 5 năm 2007