QC Shop

Nghiên cứu Triết học

Thông tin Hội thảo quốc tế: Nho học Đông Á đối diện với văn minh phương Tây giai đoạn đầu

Trần Thị Tuyết

Nguồn: Viện Triết học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam

Trong hai ngày 30/9/2019 và 01/10/2019, tại Thành phố Đà Nẵng, Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Quỹ Học thuật và Văn hóa Tasan (Hàn Quốc) và Liên hiệp hội Nho học quốc tế (Trung Quốc) đã phối hợp tổ chức thành công Hội thảo quốc tế với chủ đề "Nho học Đông Á đối diện với văn minh phương Tây giai đoạn đầu". Đây là Hội thảo khoa học lần thứ ba tiếp tục chuỗi chủ đề liên quan đến nghiên cứu Nho học từ góc nhìn so sánh trong khuôn khổ hợp tác giữa Viện Triết học và Quỹ Học thuật và Văn hóa Tasan. Đồng thời, Hội thảo cũng đánh dấu việc thiết lập quan hệ hợp tác đầu tiên về mặt khoa học giữa Viện Triết học với Liên hiệp hội Nho học quốc tế.
Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Hội thảo có sự tham dự của hơn 60 đại biểu trong và ngoài nước, là các giảng viên, các nhà nghiên cứu hiện công tác tại các viện, trung tâm nghiên cứu; các trường đại học có uy tín như: Đại học học SungKyunKwan; Đại học Inje; Đại học Quốc gia Andong; Đại học Thiên Chúa giáo Hàn Quốc; Đại học Kon Kuk; Viện Nghiên cứu Hàn Quốc học Trung ương; Đại học Bắc Kinh; Đại học Giao thông Bắc Kinh; Đại học Tứ Xuyên; Đại học Sư phạm Thiểm Tây; Đại học Sơn Đông; Đại học Nam Kinh; Đại học Phúc Đán; Đại học Nhiệt đới Hải Nam; Viện Khoa học xã hội Trung Quốc; Học viện Hồng Hà; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng), Đại diện Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam và Văn phòng Lãnh sự, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Đà Nẵng v.v.. Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 40 bài tham luận liên quan đến chủ đề của Hội thảo.
Trong phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã khẳng định: Ba quốc gia Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc là những nước cùng nằm trong vùng ảnh hưởng của Nho giáo trong lịch sử, đã từng cùng nhau chia sẻ những ý niệm giá trị, biểu tượng văn hóa và quan niệm triết học. Điều đó khiến ba nước tuy riêng biệt về mặt địa lý, nhưng lại rất gần gũi và có những điểm tương đồng về mặt văn hóa. Đồng thời, các nước Đông Á Việt - Hàn - Trung còn cùng nhau chia sẻ cả những trải nghiệm và biến cố lịch sử, tiêu biểu là vấn đề đối diện với sự xâm nhập của nền văn minh phương Tây thông qua những hoạt động thương mại và tôn giáo. Sự hiện diện của văn minh phương Tây đã đặt ra những thách thức lớn đối với những giá trị văn hóa truyền thống của các nước Đông Á nói chung, đối với Nho học Đông Á nói riêng. Các nhà Nho và các nhà nghiên cứu Nho giáo ở Đông Á đã đi từ hoài nghi, kháng cự, đến tiếp nhận và chuyển hóa, để từ đó định hình nên diện mạo, bản sắc riêng của nền văn hóa mỗi nước trong khu vực thời hiện đại. Đặc biệt hiện nay, quá trình giao lưu, tiếp xúc và tiếp biến văn hóa Đông - Tây vẫn đang tiếp tục diễn ra ở các nước thuộc khu vực Đông Á. Bất kể ở Việt Nam, Hàn Quốc, hay Trung Quốc, từng ngày, từng giờ, đều có thể thấy được sự hiện diện của nền văn minh phương Tây và tác động của nó đến lối sống, lối tư duy của người dân các nước, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc nhìn lại quan niệm, tư tưởng của các nhà Nho Đông Á, cũng như sự vận động, biến đổi, chuyển hóa của Nho học các nước Đông Á trong giai đoạn đầu đối diện với văn minh phương Tây chắc chắn sẽ mang lại nhiều kinh nghiệm quý, những gợi mở thú vị và bài học hữu ích trong việc tiếp nhận những giá trị của văn hóa phương Tây phù hợp với xã hội đương đại mỗi nước. GS. TS.Phạm Văn Đức cũng nhấn mạnh: Đây là một hội thảo có quy mô lớn về Nho học được tổ chức tại Việt Nam trong những năm gần đây. Hội thảo là một cơ hội tốt, một diễn đàn khoa học có uy tín để các học giả đến từ ba nước Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc đưa ra tiếng nói của mình, góp phần vào những thành tựu chung trong lĩnh vực nghiên cứu Nho giáo.


GS.TS. Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu chào mừng của PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội; Ông Chung Hae Chang, Chủ tịch Quỹ Học thuật và Văn hóa Tasan; GS. Trương Học Trí, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội Nho học Quốc tế và Ông Bành Thế Đoàn, Tham tán Văn hóa Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam đều khẳng định, Hội thảo là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong mối quan hệ giao lưu học thuật giữa Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc. Với sự hiện diện của những chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu Nho học ở ba nước Việt - Hàn - Trung, Hội thảo sẽ thu nhận được nhiều tri thức có giá trị về lịch sử tiếp xúc giữa Nho học và văn minh phương Tây ở mỗi nước, từ đó tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau của các học giả ba nước.
 

Ông Chung Hae Chang, Chủ tịch Quỹ Học thuật và Văn hóa Tasan


GS. Trương Học Trí, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội Nho học Quốc tế
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông, Viện trưởng Viện Triết học, Trưởng ban tổ chức Hội thảo đã bày tỏ sự tin tưởng rằng: với mục đích tạo ra một diễn đàn mở để các nhà khoa học trong nước và quốc tế cùng trao đổi, làm rõ hơn vai trò của Nho học Đông Á trong sự tiếp xúc, giao thoa với văn hóa phương Tây giai đoạn đầu - một trong những giai đoạn quan trọng của lịch sử phát triển Nho học Đông Á, Hội thảo sẽ là cơ hội để các nhà nghiên cứu cùng làm sáng tỏ thêm những giá trị, những bài học kinh nghiệm cho mỗi dân tộc trong bối cảnh giao thoa văn hóa toàn cầu hiện nay.
PGS.TS. Nguyễn Tài Đông, Viện trưởng Viện Triết học phát biểu đề dẫn Hội thảo
 
Với tinh thần ấy, Hội thảo đã dành một phần lớn thời gian để các đại biểu tham dự phát biểu ý kiến và tham gia thảo luận thông qua 25 báo cáo được trình bày tại 2 phiên toàn thể và 2 phiên tiểu ban. Qua các nội dung trao đổi chuyên sâu, các đại biểu đã làm rõ được hai vấn đề sau: 
Thứ nhất, những tác động của văn minh phương Tây tới các nước Đông Á trong giai đoạn đầu và những phản ứng của Nho học ở các nước Đông Á. Từ những báo cáo của các học giả, có thể thấy rằng, thông qua quá trình tiếp xúc, văn minh phương Tây đã có những ảnh hưởng khác nhau nhất định đối với lịch sử của mỗi quốc gia. Song, bên cạnh những điểm tương đồng, mỗi quốc gia Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng có những đặc thù khác nhau về mặt lịch sử, văn hóa nên xu hướng tiếp nhận, bài trừ, dung hòa ở mỗi quốc gia lại có những đặc thù riêng. Điều này đã định hình nên những nét đặc sắc riêng có của Nho học ở Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc.
Thứ hai, những vấn đề tư tưởng Nho giáo mới nảy sinh từ quá trình tiếp xúc văn minh phương Tây và bài học lịch sử cho mỗi quốc gia. Nhiều vấn đề cụ thể liên quan đến chủ đề này đã được đưa ra thảo luận sôi nổi, như: vấn đề Tam giáo, vấn đề ảnh hưởng và dung hợp của văn hóa đa nguyên, Y học Tứ tượng, Thiên học hậu kỳ Joseon, Tây học thời kỳ Minh - Thanh, Khí học cổ đại Trung Quốc dưới ảnh hưởng của quá trình Tây hóa; sự biến chuyển về mặt tư tưởng của Nho giáo Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc; vấn đề pháp luật dưới ảnh hưởng của văn minh phương Tây thông qua các văn bản hình pháp của Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc, v.v.. Các ý kiến trao đổi đều thống nhất cho rằng, quá trình tiếp xúc với văn minh phương Tây ở các nước Đông Á bao gồm cả khía cạnh xung đột giữa bảo thủ và tiến bộ, giữa cổ học và tân học, giữa quân quyền và dân quyền, giữa duy lý và duy tình, giữa đạo đức và pháp luật. Quá trình tiếp xúc và xung đột này đã làm nảy sinh ra những xu hướng tư tưởng, tôn giáo mới. Những xu hướng này hiện nay vẫn đang tồn tại, phát triển và tạo ra những ảnh hưởng nhất định, đặc biệt là ở các nước vẫn coi trọng Nho giáo.
Tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông đã đánh giá cao các tham luận và ý kiến đóng góp của các đại biểu tham dự; trong đó nhấn mạnh, khi đối diện với văn minh phương Tây, do mỗi quốc gia có hoàn cảnh lịch sử cụ thể nên việc nghiên cứu Nho học dưới góc nhìn so sánh là rất cần thiết. Tất nhiên, giới hạn của một hội thảo không cho phép mọi vấn đề đặt ra đều được làm sáng tỏ, hoặc giải quyết một cách thấu đáo. Nhưng, như đánh giá của các đại biểu tham dự, những vấn đề này đều có thể mở ra những chủ đề tranh luận bên lề hội thảo và hơn nữa, là mở ra chủ đề cho những hội thảo khoa học tiếp theo trong thời gian tới.Trưởng ban tổ chức Hội thảo cũng cho biết, với chất lượng học thuật đạt được, các bài tham luận sẽ nhanh chóng được biên tập, dịch, hiệu đính và xuất bản thành sách trong năm 2020. Đây không chỉ là thông tin đáng mừng đối với các đại biểu, mà còn là niềm tự hào của Viện Triết học, Quỹ Học thuật và Văn hóa Tasan và Liên hiệp hội Nho học quốc tế trong công cuộc phổ biến những giá trị tư tưởng, giá trị nhân văn của Nho học Đông Á./.

Một số hình ảnh tại Hội thảo:





 


Đã xem: 131
Thời gian đăng: Thứ hai - 14/10/2019 15:38
Người đăng: Phạm Quang Duy


Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Bài mới nhất