QC Shop

Nghiên cứu Triết học

Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay

Cao Thu Hằng

Nguồn: Tạp chí Triết học, số 3 (154), tháng 3 - 2004

Tập thể tác giả. Chủ biên: GS, TS. Nguyễn Trọng Chuẩn;

                                       PGS, TS. Nguyễn Văn Phúc.

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003, 324 tr.

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Kể từ khi ra đời đến nay, đạo đức được xem là mục tiêu có vị trí quan trọng của xã hội loài người trong mọi thời kỳ phát triển. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi của con người. Tuy nhiên, với tư cách một hình thái ý thức xã hội, đạo đức đã biến đổi khi điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi. Như thế, trong gần 20 năm đổi mới ở Việt Nam, với việc chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thì sự chuyển đổi các quan niệm, các giá trị đạo đức là điều không thể tránh khỏi. Vậy kinh tế thị trường với cả tính tích cực và tiêu cực của nó có ảnh hưởng như thế nào đến đạo đức và ngược lại, đạo đức có còn giữ vai trò của mình trong điều kiện kinh tế thị trường nữa không?… Đó là những vấn đề được đặt ra và luận giải trong cuốn sách Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay của tập thể các nhà nghiên cứu trong và ngoài Viện Triết học do GS, TS. Nguyễn Trọng Chuẩn và PGS, TS. Nguyễn Văn Phúc làm đồng chủ biên.

Cuốn sách gồm 3 phần. Phần I trình bày những tác động của kinh tế thị trường đối với đạo đức. Theo các tác giả, kể từ khi Việt Nam áp dụng kinh tế thị trường, sự chuyển đổi trong kinh tế không thể không có ảnh hưởng, không thể không để lại dấu ấn trong các mặt khác nhau của đời sống xã hội, đời sống tinh thần của từng người và của cả cộng đồng, đặc biệt là vấn đề lợi ích. Từ đó, trong lĩnh vực đạo đức, một số quan niệm, giá trị, chuẩn mực… có sự biến đổi, hoặc hình thành nên những giá trị đạo đức mới (như trong đạo đức truyền thống, đạo đức Phật giáo, đạo đức gia đình). Nhìn chung, sự tác động này mang tính hai mặt: tích cực và tiêu cực. Nếu như nền kinh tế thị trường đã hình thành một số giá trị và tiêu chí mới hết sức có ý nghĩa trong lĩnh vực đạo đức, như coi trọng lợi ích cá nhân trong mối quan hệ với lợi ích cộng đồng, đề cao năng lực, ý thức khai thác và tìm tòi cái mới… thì bên cạnh đó, nó lại quá đề cao yếu tố vật chất, lối sống tiêu dùng, hưởng thụ, chủ nghĩa cá nhân… Nguyên nhân của tình trạng này là do sự thiếu vắng hàng loạt các loại thị trường hoặc mới chỉ có những loại thị trường còn đang ở dạng hết sức sơ khai, sự thiếu hụt luật pháp đi kèm, việc giáo dục đạo đức bị coi nhẹ, tình trạng thiếu dân chủ ở nhiều cơ sở…

Ở phần II - Vai trò của đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường, các tác giả cho rằng, sự phát triển không chỉ bó hẹp vào tăng trưởng kinh tế, mà nó còn mang tính chính trị, xã hội, nhân văn và môi trường văn hoá, do vậy nếu chúng ta biết phát huy đúng đắn vai trò quy phạm và hướng dẫn của đạo đức thì không những đạo đức không cản trở sự phát triển, mà trái lại, nó sẽ góp phần vào sự phồn vinh đất nước. Đối với Việt Nam, nơi vốn có truyền thống đề cao các giá trị đạo đức, việc sử dụng, giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống là vấn đề rất cần coi trọng. Trong phần này, các tác giả cũng đề cập đến vai trò của đạo đức trong mối quan hệ với tài năng, của đạo đức kinh doanh và của giáo dục đạo đức đối với sự phát triển nhân cách trong kinh tế thị trường.

Với một loạt bài viết về những vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường, cuốn sách giúp người đọc có được một bức tranh khái quát nhưng cũng rất cụ thể về đời sống đạo đức ở nước ta hiện nay. Có thể coi đây là tài liệu tham khảo bổ ích cho những ai quan tâm đến lĩnh vực này.Khẳng định vai trò quan trọng của đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường, các tác giả nhấn mạnh việc cần thiết phải xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Đây chính là nội dung phần III của cuốn sách. Theo các tác giả, để làm được điều này, chúng ta cần phải xác định, đánh giá hệ thống giá trị đạo đức để trên cơ sở đó, có sự nhận thức sâu sắc và định hướng đúng đắn việc xây dựng một hệ chuẩn đạo đức mới theo hướng chân - thiện - mỹ. Bởi lẽ, phát triển kinh tế thị trường không chỉ làm nảy sinh quá trình xâm nhập, bổ sung lẫn nhau giữa các hệ thống giá trị, các chuẩn mực đạo đức, giữa đạo đức truyền thống và hiện đại…, mà còn làm xuất hiện cả sự tác động, xung đột lẫn nhau giữa các giá trị đó. Do đó, để xây dựng được một nền đạo đức mới, phát huy được thế mạnh, khắc phục hạn chế của kinh tế thị trường, cần có các giải pháp như giải pháp kinh tế, xã hội, giáo dục. Theo các tác giả, vấn đề xây dựng đạo đức sinh thái, xây dựng nếp sống văn hoá gia đình cũng là mối quan tâm hiện nay.

 

Đã xem: 2455
Thời gian đăng: Thứ tư - 03/06/2015 23:53
Người đăng: Phạm Quang Duy


Từ khóa:

tập thể, trị quốc

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Bài mới nhất