QC Shop
Arixtốt

Tam đoạn luận trong học thuyết lôgíc của Arixtốt - một “công cụ” của nhận thức khoa học

Trong bài viết này, các tác giả đã phân tích những nét cơ bản trong học thuyết của Arixtốt về tam đoạn luận, đó là các vấn đề liên quan đến “tam đoạn luận”, “tam đoạn luận hoàn thiện” và chỉ ra rằng, hai  tam đoạn luận hoàn thiện nhất thuộc dạng hình I là cơ sở cho mọi chứng minh khoa học, tất cả các tri thức khoa học đều cần phải được chứng minh thông qua tam đoạn luận mà các tam đoạn luận dạng hình II, III đều có thể chứng minh là đúng thông qua các “tam đoạn luận hoàn thiện” dạng hình I, trong đó hai tam đoạn luận chung dạng hình I là hoàn thiện nhất và là cơ sở cho mọi tri thức khoa học. Các tác giả cũng diễn giải một số cách chứng minh các tam đoạn luận dạng hình II, III của Arixtốt bằng cách đưa về các tam đoạn luận dạng hình I - dạng hình hoàn thiện.

Thời gian đăng:: 10-10-2016 03:25:13 PM | Đã xem: 672 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Về một số nội dung chưa nhất quán trong lôgíc học truyền thống

Bài viết bàn về hai nội dung quan trọng trong giáo khoa lôgíc học, đó là: 1/ Về tính chu diên của các khái niệm trong phán đoán đơn; 2/ Về các loại hình và cách thức của tam đoạn luận nhất quyết đơn trong lôgíc học truyền thống. Trên cơ sở phê phán theo tiêu chuẩn đúng/sai, đầy đủ/thiếu sót, tác giả đã đề xuất phương án thay thế nhằm góp phần tạo nên sự thống nhất về một số vấn đề đặt ra trong hai nội dung trên.

Thời gian đăng:: 25-02-2016 03:15:14 PM | Đã xem: 606 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
L.Wittgenstein (1889 - 1951)

Những tư tưởng thực chứng lôgíc của L.Wittgenstein trong Luận văn lôgíc - triết học

Bài viết phân tích những tư tưởng thực chứng lôgíc của L.Wittgenstein trong “Luận văn lôgíc - triết học”. Theo L.Wittgenstein, bản chất và cấu trúc của thế giới chính là thế giới ngôn ngữ được tạo nên từ các câu. Ông đã chia câu thành ba loại. Loại thứ nhất là các câu mô tả các sự kiện, có thể xác định được giá trị lôgíc (chân thực hay giả dối) của chúng. Loại thứ hai là các câu (mệnh đề) toán học và lôgíc học. Loại thứ ba là các câu triết học, mà theo L.Wittgenstein, chúng vô nghĩa. Nguyên nhân khiến chúng vô nghĩa là do các nhà triết học sử dụng sai chức năng của ngôn ngữ. Vì vậy, nhiệm vụ của triết học chân chính, như L.Wittgenstein quan niệm, là phân tích ngôn ngữ.

Thời gian đăng:: 25-01-2016 02:45:03 PM | Đã xem: 532 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Arixtốt (Ảnh minh họa)

Phán đoán phủ định trong lôgíc học Arixtốt

Trong bài viết này, tác giả đã phân tích nhằm làm rõ thêm quan điểm của Arixtốt về phán đoán phủ định; cụ thể là chỉ ra trong trường hợp nào thì các quy luật phi mâu thuẫn và quy luật bài trung được tuân thủ, trong trường hợp nào thì quy luật phi mâu thuẫn được tuân thủ và quy luật bài trung chỉ là ước lệ, hoặc không được tuân thủ,… Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất ý kiến cho rằng, các giáo trình lôgíc hiện nay ở nước ta cần có sự thống nhất trong việc xác định các phán đoán phủ định.

Thời gian đăng:: 12-01-2016 02:21:12 PM | Đã xem: 994 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Từ "Lôgíc học biện chứng" của E.V.Ilencốp tới triết học văn hóa ngày nay

Bài viết đã phân tích, luận chứng để làm rõ lôgíc học với chữ L viết hoa mà E.V.Ilencốp xây dựng nhờ sự chú giải những tư tưởng của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác chính là triết học văn hoá. Đồng thời, luận chứng quan điểm của E.V.Ilencốp về sự thống nhất giữa lôgíc học, lý luận nhận thức và phép biện chứng; khẳng định rằng lôgíc học còn phải thống nhất với chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.

 

Thời gian đăng:: 11-01-2016 02:31:03 PM | Đã xem: 644 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Nhận thức - Đồ thức - Tính khách quan(*)

Trong hoạt động nhận thức, con người không chỉ tiếp nhận thông tin tập hợp thành “bản mã tín hiệu”, mà còn lý giải ý nghĩa của nó. Cái “bản mã tín hiệu” đó chính là đồ thức nhận thức. Đồ thức nhận thức là phương thức tiến hành nhận thức và biểu đạt tri thức của con người. Nó vừa biểu hiện tính chỉnh thể của các yếu tố trong quá trình nhận thức, vừa chỉ ra phương thức tồn tại và phát triển cơ bản của nhận thức. Theo tác giả, quá trình chủ thể nhận thức xuất phát từ những đồ thức chung và thông qua sự điều chỉnh từng bước để nắm bắt đúng đối tượng biểu hiện một cách cụ thể nhận thức của con người đi từ tính chủ quan đến tính khách quan như thế nào.

Thời gian đăng:: 24-11-2015 10:20:12 AM | Đã xem: 590 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Lôgíc mờ và ứng dụng của nó trong trí tuệ nhân tạo

Bài viết giới thiệu lôgíc mờ – một khuynh hướng lôgíc phi cổ điển, trong đó tập trung vào một số vấn đề cơ bản nhất: khái niệm tập mờ và hàm đặc trưng; khái niệm lôgíc mờ, chủ yếu là lôgíc mệnh đề mờ và một số quy tắc lôgíc mệnh đề mờ. Trên cơ sở đó, tác giả phân tích vai trò, ứng dụng của lôgíc mờ trong việc xác lập hệ điều khiển mờ, một thành tựu trí tuệ nhân tạo. Theo tác giả, nhờ sử dụng được các kinh nghiệm vận hành đối tượng và xử lý điều khiển của các chuyên gia trong thuật toán điều khiển, hệ điều khiển mờ có khả năng tiến gần với tư duy điều khiển của con người.

Thời gian đăng:: 23-11-2015 10:02:03 AM | Đã xem: 1673 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Về khái niệm "lôgíc hình thức"

Trong bài viết này, tác giả đã trình bày quan điểm của mình về khái niệm “lôgíc hình thức”. Dựa vào việc phân tích “tính hình thức” của tư duy trong quan hệ với nội dung tư duy ở đối tượng của lôgíc hình thức, các hình thức suy luận và các quy luật cơ bản của tư duy, kể cả các phán đoán phức, tác giả đã luận chứng để làm rõ rằng, trong các sách giáo khoa lôgíc học hiện nay, tư duy được nghiên cứu chủ yếu về mặt hình thức, còn mặt nội dung chiếm địa vị thứ yếu; rằng, trong lôgíc hình thức, tính đúng đắn của tư duy có tính thứ nhất, được coi trọng xem xét hơn, nhưng chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ để tư duy nhận thức được chân lý khách quan là tính chân thực về mặt nội dung của nó.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 01:25:00 PM | Đã xem: 3833 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Phán đoán đơn trong lôgíc học hình thức truyền thống: Một số vấn đề cần quan tâm

Bài viết đã phân tích hai vấn đề: phán đoán đơn nào là đối tượng nghiên cứu của lôgíc học hình thức truyền thống và tính chu diên của các danh từ trong phán đoán đơn. Theo tác giả, trong các loại phán đoán đã có giá trị, phán đoán chưa có giá trị, phán đoán không tất nhiên và phán đoán tất nhiên, lôgíc học hình thức truyền thống chỉ nghiên cứu phán đoán đã có giá trị và phán đoán tất nhiên. Đặc biệt, tác giả đã luận chứng để làm rõ ý kiến cho rằng, S chu diên trong công thức phán đoán toàn thể, không chu diên trong công thức phán đoán bộ phận, còn P chu diên trong công thức phán đoán phủ định, riêng trong hai công thức phán đoán " SÎ P và $ S Î P thì P không chu diên.

Thời gian đăng:: 18-11-2015 05:01:26 PM | Đã xem: 3549 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Vai trò của các nguyên tắc, phạm trù lôgíc biện chứng đối với việc rèn luyện năng lực tư duy biện chứng

Cùng với phép biện chứng và nhận thức luận mácxít, lôgíc biện chứng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc xây dựng, rèn luyện năng lực tư duy biện chứng. Với tính cách một khoa học, lôgíc biện chứng có những nguyên tắc và phạm trù xác định. Trong bài viết này, tác giả đã phân tích và góp phần làm rõ vai trò, ý nghĩa của các nguyên tắc, như nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện, nguyên tắc phát triển, nguyên tắc lịch sử – cụ thể, nguyên tắc thực tiễn, cùng với các phạm trù lịch sử và lôgíc, cụ thể và trừu tượng của lôgíc biện chứng trong quá trình nhận thức; coi việc nắm vững và vận dụng thành thạo những nguyên tắc, phạm trù đó là điều kiện để rèn luyện, phát triển năng lực tư duy biện chứng.

Thời gian đăng:: 18-11-2015 02:39:11 PM | Đã xem: 2958 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Tư duy lôgíc - Bộ phận hợp thành của tư duy khoa học

Trong bài viết này, tác giả đã luận giải để làm rõ tư duy lôgíc là một bộ phận hợp thành của tư duy khoa học. Nói cách khác, về thực chất, tư duy khoa học chính là sự thống nhất giữa tư duy biện chứng và tư duy lôgíc; trong đó, tư duy biện chứng là phương pháp luận chỉ đạo, còn tư duy lôgíc là tổng hợp các thao tác lôgíc. Trên cơ sở luận chứng vai trò to lớn của tư duy lôgíc trong tư duy khoa học, tác giả khẳng định ý nghĩa quan trọng của việc học tập lôgíc học – giúp con người không những nắm vững, mà còn rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo tư duy, nâng cao khả năng vận dụng các quy luật, quy tắc của lôgíc học vào hoạt động nhận thức cũng như vận dụng các tri thức vào hoạt động thực tiễn.

Thời gian đăng:: 18-11-2015 02:26:59 PM | Đã xem: 3343 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Lôgíc mờ

Tham vọng của các nhà lôgíc học và công nghệ thông tin muốn sáng tạo nên những máy móc thông minh có khả năng xử lý thông tin như bộ óc con người. Để hiện thực hoá điều đó, năm 1965, Lotfi Zadeh - nhà toán học, lôgíc học người Hà Lan đã xây dựng thành công lý thuyết tập mờ và hệ thống lôgíc mờ. Khái niệm “tập mờ” là sự tổng quát hoá khái niệm “tập rõ”. Nếu tập rõ được xác định bởi các tính chất chính xác thì ngược lại, tập mờ lại được xác định bởi các tính chất không rõ ràng, không chính xác. Trong lôgíc cổ điển, giá trị chân lý của một mệnh đề hoặc là 1 (khi nó đúng), hoặc là 0 (khi nó sai). Nhưng, trong lôgíc mờ, giá trị chân lý của một mệnh đề là một số nằm trong khoảng [0,1]. Chính vì thế, các hệ lôgíc mờ có giá trị ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:06:29 PM | Đã xem: 542 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Tính liên tục và rời rạc, chuyển động và đứng yên trong lịch sử phát triển phép tính vi phân và tích phân

Mối quan hệ giữa liên tục và rời rạc, giữa hữu hạn và vô hạn, giữa chuyển động và đứng yên là những vấn đề quan trọng không chỉ của triết học, mà cả của triết học trong toán học. Thông qua sự phân tích việc giải quyết các vấn đề trên trong lịch sử phát triển phép tính vi phân và tích phân, tác giả cho rằng, có thể phân ngành toán học này thành 2 giai đoạn: Giai đoạn trước Weierstrass, phép tính vi phân và tích phân có tính trực giác, dựa chủ yếu vào quan điểm chuyển động. Giai đoạn từ Weierstrass trở về sau, tính “chuyển động” bị tước bỏ khỏi các khái niệm giới hạn và khái niệm liên tục. Nhờ vậy, chúng ta đã có một ngành giải tích đồ sộ giúp cho việc nghiên cứu và ứng dụng thuộc tính “chuyển động” của vật chất được thuận lợi hơn.

Thời gian đăng:: 31-10-2015 03:04:36 PM | Đã xem: 741 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
I.Cantơ (1724 - 1804)

Lôgíc học siêu nghiệm của I.Cantơ

Coi các quy luật và hình thức lôgíc của tư duy là những cái hoàn toàn tách rời hiện thực, I.Cantơ khẳng định quy luật mâu thuẫn lôgíc hình thức là thuần tuý hình thức, không có nội dung và đối với các phán đoán tổng hợp, thì chỉ có các quy luật của lôgíc học siêu nghiệm mới có tác dụng. Từ quan niệm đó, ông đã cố gắng xây dựng lôgíc học siêu nghiệm khác hẳn về nguyên tắc với lôgíc học Arixtốt. Lôgíc học siêu nghiệm mà I.Cantơ xây dựng có nhiệm vụ xác định nguồn gốc, phạm vi và tính giá trị khách quan của các tri thức tiên nghiệm. Lôgíc học siêu nghiệm, theo I.Cantơ, có tính phổ biến và tất yếu; nó bao gồm phương pháp phân tích siêu nghiệm trong lĩnh vực giác tính và phép biện chứng tiên nghiệm với tư cách học thuyết về lý tính. Không chỉ thế, lôgíc học siêu nghiệm còn được I.Cantơ coi là học thuyết về các phạm trù với tư cách hệ thống liên kết các khái niệm phổ biến và tất yếu; đồng thời, làm rõ những khác biệt của nó so với lôgíc học hình thức. Tuy nhiên, về cơ bản, lôgíc học siêu nghiệm của I.Cantơ chỉ là thứ lôgíc chủ quan và do vậy, là lôgíc học duy tâm.

Thời gian đăng:: 31-10-2015 02:54:35 PM | Đã xem: 754 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Arixtốt (Ảnh minh họa)

Về một số đặc trưng trong tam đoạn luận Al-Pharabi (So sánh với quan niệm của Arixtốt)

Khi chú giải các tác phẩm lôgíc học của Arixtốt và nghiên cứu những tư tưởng lôgíc học của những người đi trước, Al-Pharabi đã thể hiện một số quan điểm mới của mình về tam đoạn luận. Al-Pharabi giống với Arixtốt ở chỗ là, trong các phán đoán tiền đề và kết luận thì vị từ được đặt ở vị trí đầu tiên, còn chủ từ được đặt ở vị trí thứ hai. Tuy nhiên, nếu tam đoạn luận Arixtốt chủ yếu dựa vào quan hệ nội hàm, thì tam đoạn luận Al-Pharabi lại có thiên hướng hướng đến quan hệ về mặt ngoại diên giữa các thuật ngữ. Tuy có những đóng góp đáng kể vào lý thuyết tam đoạn luận, nhưng do chỉ chú ý đến việc chú giải Arixtốt, Al-Pharabi vẫn không biết đến dạng hình thứ IV của tam đoạn luận đã được C.Galen xây dựng từ thế kỷ thứ II.

Thời gian đăng:: 25-10-2015 01:04:39 PM | Đã xem: 714 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Thời gian đăng:: 24-10-2015 04:08:45 PM | Đã xem: 443 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh minh họa

Quy luật tư duy lôgíc trong lôgíc học Phật giáo

Lôgíc học Phật giáo đạt được trình độ khá cao khi nghiên cứu sự tác động của các quy luật đồng nhất, phi mâu thuẫn, bài trung và lý do đầy đủ trong quá trình lập luận. Với lôgíc học Phật giáo, trong quá trình lập luận, tìm kiếm luận cứ và tổ chức luận chứng để chứng minh hoặc bác bỏ, luận đề (tôn/thesis), luận cứ (nhân/reason, dụ/example) và luận thức (tam chi tác pháp) phải là một chỉnh thể nhất quán, đồng nhất về nội dung tư tưởng cũng như hình thức diễn đạt; các khái niệm được sử dụng trong luận đề, luận cứ phải có quan hệ tương thích với nhau. Với nó, sự tác động của quy luật phi mâu thuẫn không những tác động trong nhận thức gián tiếp, mà còn cả trong nhận thức trực tiếp và do vậy, các luận cứ mang tính kinh nghiệm, trực tiếp có thể được xem là các luận cứ đáng tin cậy. Với nó, quá trình thành lập đồng dụ (similar example) và dị dụ (dissimilar example) luôn cần đến tính chặt chẽ của luận thức do quy luật bài trung đảm bảo trong quan hệ giữa M và P, M và Ø P. Lôgíc học Phật giáo còn khẳng định tính đầy đủ của các luận cứ  trong quá trình lập luận. Những luận cứ vi phạm các lỗi bất thành (unproved reason) được coi là những luận cứ vi phạm luật lý do đầy đủ.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 01:17:04 PM | Đã xem: 782 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Tiếp cận một số vấn đề về nhận thức khoa học

Lý luận nhận thức được coi là học thuyết về khả năng nhận thức của con người, về sự xuất hiện và phát triển của nhận thức cũng như về con đường, phương pháp nhận thức... Từ trước đến nay, vấn đề nhận thức luôn là một trong những bộ phận cơ bản của khoa học triết học. Hiện tại, vấn đề nhận thức khoa học vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và phát triển nhằm giúp cho con người ngày càng hoàn thiện hơn những tri thức của mình về bức tranh thế giới hiện thực, và do vậy, tiến gần hơn đến chân lý.

Thời gian đăng:: 29-08-2015 03:28:33 PM | Đã xem: 2029 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Thời gian đăng:: 29-08-2015 12:34:40 PM | Đã xem: 662 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Sự phân tích triết học - Các khuynh hướng khác nhau trong lập luận toán học

Trong khoảng 2500 năm tồn tại của mình, toán học đã có những sự biến đổi đáng kể về chất. Những sự biến đổi đó đã diễn ra ở cả những khái niệm cơ sở cũng như trong cách lập luận toán học. Ở đây, cần chú ý rằng, khi đặt vấn đề lập luận toán học nói riêng và nghiên cứu khoa học nói chung, cùng với việc xác lập cơ sở nhận thức luận đảm bảo tính chân lý của các tư tưởng khoa học, các nhà khoa học thường lấy tính phi mâu thuẫn lôgíc làm tiêu chuẩn chỉ đạo.

Thời gian đăng:: 17-06-2015 09:33:03 AM | Đã xem: 393 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học tự nhiên , Logic học
1 2  Trang sau
 

Bài mới nhất