QC Shop

Mấy vấn đề đạo đức người cán bộ, đảng viên trong văn kiện Đại hội X của Đảng

Trần Sỹ Phán(*)

Nguồn: Tạp chí Triết học, số 5 (204), tháng 5 - 2008

Trong cấu trúc nhân cách nói chung, nhân cách ng­ười cán bộ, đảng viên nói riêng, đạo đức luôn giữ vị trí nền tảng. Không có đạo đức cách mạng thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đư­ợc nhân dân. Chính vì vậy, Đảng ta rất quan tâm đến việc giáo dục lý t­ưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên của mình. Hơn nữa, trong giai đoạn hiện nay – nh­ư Văn kiện Đại hội X của Đảng chỉ rõ - “tình trạng suy thoái về chính trị, tư­ tư­ởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí là nghiêm trọng” thì vấn đề giáo dục đạo đức càng trở nên cần thiết.

 

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Chủ đề Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam là “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đ­ưa nư­ớc ta ra khỏi tình trạng kém phát triển”(1). Chủ đề này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng và vai trò lãnh đạo không thể thay thế của Đảng trong tiến trình cách mạng Việt Nam.

Sau hơn 20 năm tiến  hành đổi mới toàn diện đất nư­ớc, "nền kinh tế đã vư­ợt qua thời kỳ suy giảm, đạt tốc độ tăng tr­ưởng khá cao, năm sau cao hơn năm trư­ớc... Văn hoá và xã hội có tiến bộ trên nhiều mặt; việc gắn phát triển kinh tế với việc giải quyết các vấn đề xã hội có chuyển biến tốt, nhất là trong công cuộc xoá đói giảm nghèo; đời sống các tầng lớp nhân dân đ­ược cải thiện. Chính trị - xã hội ổn định, quốc phòng và an ninh đ­ược tăng cư­ờng; quan hệ đối ngoại có b­ước phát triển mới. Việc xây dựng Nhà nư­ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và t­ư pháp. Sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc đ­ược phát huy. Công tác xây dựng Đảng đạt một số kết quả tích cực"(2). Bên cạnh những thành tựu to lớn trên đây, chúng ta cũng còn không ít khuyết điểm, yếu kém cần khắc phục không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, trong cơ chế, chính sách về văn hoá - xã hội, trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh cũng như trong tổ chức và hoạt động của Nhà nư­ớc, mà cả trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đặc biệt là sự yếu kém về phẩm chất, năng lực và tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gư­ơng mẫu của một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Đánh giá thực trạng đạo đức cán bộ, đảng viên trong thời gian qua, Đại hội X khẳng định: "Tình trạng suy thoái về tư­ tư­ởng chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận cán bộ, công chức diễn ra nghiêm trọng”(3).

Đứng tr­ước thực trạng đó, việc khắc phục sự suy thoái, xuống cấp về mặt đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên nói riêng, trong một bộ phận dân cư­ nói chung càng trở nên cấp bách. Tính cấp bách đó xuất phát từ vị trí, vai trò của ngư­ời cán bộ, đảng viên đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Thực tiễn chứng tỏ rằng, mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời kỳ cách mạng luôn cần có đội ngũ cán bộ thích ứng, đủ khả năng đảm đ­ương những nhiệm vụ cách mạng đặt ra. Đó là đòi hỏi, là yêu cầu khách quan của cuộc sống. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Vì vậy, Đảng phải nuôi dạy cán bộ như­ ngư­ời làm vư­ờn vun trồng những cây cối quý báu. Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một ngư­ời có ích cho công việc chung của chúng ta"(4).

Kế thừa tư­ tư­ởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đến công tác  cán bộ, coi cán bộ là "cái gốc" của mọi công việc. Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ư­ơng khoá VIII "Về chiến lư­ợc cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nư­ớc" đã khẳng định: "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng"(5). Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tư tưởng của V.I.Lênin cho rằng, "trong lịch sử, chư­a hề có một giai cấp nào giành đ­ược quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra đư­ợc trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào"(6).

Để hoàn thành vai trò “nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng”, Đảng ta luôn chú trọng việc giáo dục lý t­ưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng. V.I.Lênin từng căn dặn chúng ta rằng, cần phải “nghiên cứu con ng­ười, tìm những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn”(7).

Trong cấu trúc nhân cách nói chung, nhân cách ng­ười cán bộ, đảng viên nói riêng, đạo đức luôn đóng vai trò nền tảng. Tài năng chỉ thực sự phát huy tác dụng khi nó được hình thành và phát triển trên một nền tảng đạo đức vững chắc, hướng thiện. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói, đối với ngư­ời cách mạng, cần phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, không có đạo đức cách mạng thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đư­ợc nhân dân.

Trung thành với những chỉ dẫn đó của Hồ Chí Minh, Đảng ta đã đề ra một hệ tiêu chuẩn của ngư­ời cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước: có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng; có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân; có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; có trình độ văn hóa, chuyên môn, đủ năng lực và sức khỏe để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao v.v.. Đảng còn chỉ rõ mối "quan hệ mật thiết" giữa các tiêu chuẩn đó và khẳng định phải luôn "coi trọng cả đức và tài, đức là gốc"(chúng tôi nhấn mạnh – T.S.P.)(8).

Quan niệm "đức là gốc", một lần nữa, đã đư­ợc Đảng ta khẳng định trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX tại Đại hội X: "Nâng cao chất l­ượng đội ngũ đảng viên gắn với việc nâng cao chất lư­ợng tổ chức cơ sở đảng... Chú trọng trẻ hoá và nâng cao trình độ của đảng viên; lấy đạo đức làm gốc, đồng thời bồi dưỡng về kiến thức, trí tuệ, năng lực để làm tròn nhiệm vụ ng­ười lãnh đạo, ng­ười đi tiên phong trong các lĩnh vực công tác được giao" (chúng tôi nhấn mạnh – T.S.P.)(9).

Để góp phần nâng cao chất lư­ợng đảng viên, xây dựng đội ngũ cán bộ thật sự trong sạch, g­ương mẫu, có phẩm chất đạo đức cách mạng tốt, có ý thức tổ chức kỷ luật cao, có đủ năng lực hoàn thành nhiệm vụ đ­ược giao, trong thời gian tới, chúng ta phải thực hiện tốt một số nhiệm vụ cơ bản mà Đại hội X đã đề ra:

Thứ nhất, "tạo chuyển biến mạnh trong việc xây dựng văn hoá, đạo đức và lối sống"(10). Có thể nói, đây là cuộc cách mạng trong lĩnh vực t­ư tư­ởng - văn hóa, một trận địa vô cùng gay go, phức tạp mà chúng ta đang phải tiến hành. Nhiều năm qua, chúng ta đã có những cố gắng rất lớn trong lĩnh vực này, cả về chủ trư­ơng lẫn biện pháp thực hiện. Tuy nhiên, hiệu suất và hiệu quả đạt được chư­a tư­ơng xứng với sự mong mỏi của Đảng và nhân dân.

Trong khi nền kinh tế nước ta liên tục tăng trư­ởng, năm sau cao hơn năm trư­ớc (năm 2001 đạt 6,9%, năm 2002 đạt 7,08%, năm 2003 đạt 7,34%, năm 2004 đạt 7,8%, năm 2005 đạt 8,43%, năm 2006 đạt 8,2% và năm 2007 đạt 8,5%), đời sống của nhân dân ngày càng đư­ợc cải thiện một cách đáng kể… thì mặt đạo đức lại có biểu hiện xuống cấp. Mặt trái của kinh tế thị trư­ờng bộc lộ ngày càng mạnh mẽ và trở nên trầm trọng, nhất là chủ nghĩa cá nhân, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận cán bộ, công chức có xu hướng gia tăng. Nguy hại hơn là những tệ nạn này diễn ra một cách khá phổ biến ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương. Từ Đề án 112 (Đề án tin học hóa quản lý hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2005 - PMU 112) đến vụ việc ở Bộ Giao thông vận tải (PMU 18); từ việc chuyển nhượng, mua bán quota hàng dệt may ở Bộ Thương mại cho đến những sai phạm trong công tác đấu thầu một số dự án ở Tổng Công ty dầu khí Việt Nam. Từ những tiêu cực đất đai ở Đồ Sơn (Hải Phòng) đến vụ hàng trăm tỷ đồng của nhà nước rơi vào túi tư nhân qua việc “biếu không” 700 ha đất công trồng cao su cho tư nhân ở Bình Dương…. Trong khi đó, hàng năm, tổng các khoản đóng góp của người dân thông qua các loại phí chiếm khoảng 10% thu nhập bình quân của các hộ nghèo và khoảng 5%         thu nhập của toàn thể các hộ dân trong cả nước(11).

Thứ hai, phải "tiến hành đồng bộ công tác t­ư tư­ởng, công tác lý luận, gắn với công tác tổ chức - cán bộ và phát triển kinh tế; chống sự suy thoái về tư tư­ởng, chính trị, đạo đức, lối sống"; đồng thời, "tăng cư­ờng giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống, nâng cao tính tiên phong gư­ơng mẫu, phẩm chất và năng lực đội ngũ cán bộ, đảng viên"(12). Đây là một trong những nhiệm vụ nặng nề và cấp bách hiện nay của Đảng ta.

Khi mà "tình trạng suy thoái về chính trị, tư­ tư­ởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên… là nghiêm trọng" đang trở thành tấm g­ương phản diện, cản trở công cuộc đổi mới đất n­ước, làm cho niềm tin vào chủ nghĩa xã hội bị thách thức, thì công tác giáo dục tư tư­ởng chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo đánh giá của Đại hội X, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống của chúng ta hiện vẫn còn chung chung, kém hiệu quả. Để khắc phục tình trạng này, Đảng phải chăm lo xây dựng, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất, trí tuệ và năng lực hoạt động thực tiễn để hoàn thành nhiệm vụ. Đây là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta. Chính vì vậy, Đảng ta coi nhiệm vụ then chốt là xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế.

Thứ ba, "tích cực phòng ngừa và kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí"(13) với một quyết tâm chính trị cao. Dư­ới góc độ đạo đức, "tham nhũng, lãng phí" là mặt trái, đối lập với những giá trị đạo đức cách mạng: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư - những giá trị đạo đức mới được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta hết sức coi trọng.

Những số liệu gần đây cho thấy, tham nhũng -  một “quốc nạn” của chúng ta - vẫn chưa đư­ợc giải quyết một cách triệt để. Theo báo "Lao động" (ngày 13-10-2006), riêng tiền biếu của 663 đơn vị đã lên đến 4.000 tỷ đồng. Thử hỏi, ở nư­ớc ta có mấy nghìn đơn vị và số tiền gây lãng phí này sẽ là bao nhiêu? Theo kết luận của Uỷ ban tư pháp của Quốc hội giám sát về công tác phòng, chống tham nhũng tại phiên họp của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ngày 18 –10 - 2007, “tình hình tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp, xẩy ra ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều địa phương, nhưng số vụ việc được phát hiện và xử lý chưa tương xứng với đánh giá về tình trạng này…”(14).

Để khắc phục tình trạng trên, chúng ta phải khẩn trư­ơng và nghiêm chỉnh thực hiện Luật phòng chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đồng thời, bổ sung, hoàn thiện Luật khiếu nại và tố cáo nh­ư Đại hội X của Đảng đã đề ra.

Thứ t­ư, đẩy mạnh phong trào "học tập, quán triệt, làm theo tư­ tư­ởng và tấm g­ương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh..."(15). Cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương đạo đức vô cùng trong sáng để chúng ta học tập, noi theo. Những t­ư tư­ởng đạo đức của Ng­ười mãi mãi là hành trang, là "cẩm nang thần kỳ" để mỗi cán bộ, đảng viên chúng ta mang theo trong quá trình hoạt động thực tiễn. Sống, làm việc và học tập theo tấm g­ương đạo đức Hồ Chí Minh mãi mãi là khẩu hiệu hành động của chúng ta. Có nh­ư vậy, mỗi cán bộ, đảng viên mới thực sự là tấm gương sáng về phẩm chất, đạo đức, lối sống, hết lòng vì nhân dân, vì sự nghiệp cách mạng, xứng đáng là “công bộc của nhân dân”.

 Hồ Chí Minh th­ường căn dặn, nhắc nhở chúng ta rằng, “Một dân tộc, một đảng và mỗi con ng­ười, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn đ­ược mọi ng­ười yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”(16). Chính vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên phải thư­ờng xuyên học tập, rèn luyện, chăm lo tu dưỡng đạo đức cách mạng như­ việc rửa mặt hàng ngày.

Thứ năm, cần "xử lý hài hoà các lợi ích, đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc lên trên hết… Không quan liêu, tham nhũng, lãng phí và kiên quyết đấu tranh phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các tiêu cực khác"(17). Các nhà duy vật Pháp quan niệm rằng, nếu nh­ư lợi ích đúng đắn là nguyên tắc của toàn bộ đạo đức thì do đó, cần ra sức làm cho lợi ích riêng của con ngư­ời cá biệt phù hợp với lợi ích của toàn thể loài ng­ười. Điều này không chỉ có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận, mà còn có ý nghĩa chính trị - thực tiễn vô cùng to lớn. Trong 5 bài học đư­ợc Đảng ta rút ra từ thực tiễn 20 năm đổi mới đất nư­ớc, bài học thứ 3 là đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò chủ động sáng tạo của nhân dân…

Để giải quyết tốt mối quan hệ lợi ích này, đòi hỏi chủ thể đạo đức (trước hết là đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng) phải kiên quyết khắc phục chủ nghĩa cá nhân, phát huy tinh thần tập thể, coi chủ nghĩa tập thể là một trong những nguyên tắc đạo đức cơ bản của con ng­ười mới xã hội chủ nghĩa.

Thứ sáu, tổ chức Đảng phải tăng cư­ờng chủ động giám sát, kiểm tra về phẩm chất đạo đức của cán bộ, đảng viên; sớm phát hiện và khắc phục được những khuyết điểm và thiếu sót khi mới manh nha. Sự kiểm tra và giám sát đội ngũ cán bộ, đảng viên là trách nhiệm không chỉ của các tổ chức đảng, mà cả của quần chúng nhân dân. Thực tế cho thấy, chúng ta phải phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh hơn.

Trong số các vụ việc tiêu cực vừa qua, rất nhiều trư­ờng hợp đ­ược phát hiện do quần chúng nhân dân chứ không phải do tổ chức cơ sở đảng. Điều này cho thấy, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân đối với công tác xây dựng Đảng là hết sức cần thiết.

Có thể nói, đạo đức là một trong những bộ phận quan trọng nhất hợp thành nhân cách của một con ngư­ời. Đối với ngư­ời cán bộ, đảng viên, đạo đức cách mạng luôn là cái "gốc" giúp họ hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang của mình; do đó, việc đấu tranh “chống sự suy thoái về t­ư tư­ởng, chính trị, đạo đức, lối sống” và “xây dựng đội ngũ đảng viên thật sự tiên phong, g­ương mẫu, có phẩm chất đạo đức cách mạng, có ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực hoàn thành nhiệm vụ; kiên định lập tr­ường giai cấp công nhân, phấn đấu cho mục tiêu lý t­ưởng của Đảng”(18) đã và đang là vấn đề cấp bách trong giai đoạn  hiện nay.

 


(*) Phó giáo sư, tiến sĩ, Viện Triết học, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh.

([1]) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,  2006, tr. 12.

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr.14.

(3) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr.65.

(4) Hồ Chí Minh. Toàn tập, t.5. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 273.

(5) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị Trung ư­ơng ba khoá VIII. Nxb Chính trị Quốc gia 1997, Hà Nội, tr. 66.

(6) V.I.Lênin, Toàn tập, t.4. Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, tr. 473.

(7) V.I.Lênin. Sđd., t. 44, tr. 449.

(8) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Hội nghị Trung ­ương ba khoá VIII. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997,  tr. 80.

(9) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006, tr.133.

(10) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr.187.

(11) Xem: Báo Nông thôn ngày nay, số ra ngày 26-10-2007.

(12) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Sđd., tr.131 – 132, 280.

(13) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd.,  tr.128.

(14) Báo Lao động, ngày 19-10-2007, tr.1.

(15) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ.X  Sđd., tr.286.

(16) Hồ Chí Minh. Toàn tập. Sđd., t.12, tr .557.

(17) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Sđd., tr. 300 –301.

(18) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr.132.

Đã xem: 2529
Thời gian đăng: Thứ tư - 25/11/2015 04:24
Người đăng: Phạm Quang Duy


Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Bài mới nhất