QC Shop
Ảnh minh họa

Một số đặc điểm và các giai đoạn phát triển của tư tưởng triết học Nhật Bản

Trên cơ sở của những yếu tố bản địa, tư tưởng triết học Nhật Bản được kết hợp với tư tưởng triết học của Trung Quốc, Ấn Độ hay các nước Âu, Mỹ… tạo nên những tư tưởng mới mang đặc trưng độc đáo của riêng Nhật Bản, như Thiền Nhật Bản, trường phái triết học Kyoto… Do vậy, tính hỗn dung của tư tưởng triết học Nhật Bản là điều dễ nhận thấy. Bên cạnh đó, trong một thời gian dài, nó còn tồn tại  và phát triển dưới dạng các tư tưởng tôn giáo, hoà vào tôn giáo, mà điển hình là hoà vào Phật giáo, Nho giáo hoặc Thần đạo. Nhìn chung, sự phát triển tư tưởng triết học Nhật Bản có thể chia làm hai thời kỳ cơ bản: trước và sau thời Minh Trị (1868). Tuỳ theo từng thời kỳ phát triển của xã hội Nhật Bản mà tôn giáo này hoặc khác được đề cao. Trong những năm gần đây, các nhà triết học Nhật Bản quan tâm nhiều hơn đến vấn đề con đường phát triển của Nhật Bản và có những đánh giá lại một số triết lý đã tạo ra sự phát triển “thần kỳ” của Nhật Bản trong vài thập niên sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:03:09 PM | Đã xem: 2475 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Về phương pháp quản lý xã hội của Nho giáo

Tư tưởng về phương pháp quản lý xã hội đóng vai trò nền tảng trong học thuyết của Khổng Tử. Coi “đức trị” là phương pháp quản lý xã hội, ông chủ trương xây dựng một xã hội có đạo với những chuẩn mực cụ thể và được bắt đầu từ gia đình. Về phương thức tổ chức bộ máy nhà nước, Khổng Tử chủ trương trọng dụng những người có đức, có tài. Đối với người cầm quyền, ngoài những phẩm chất “có đức, có tài”, còn phải biết nêu gương. Có thể nói, trong quan niệm về quản lý xã hội của Nho giáo, bên cạnh những hạn chế, còn ẩn chứa nhiều vấn đề hợp lý và có tính thời sự đối với thời đại ngày nay.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 11:56:55 AM | Đã xem: 4506 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Về học thuyết vô vi của Lão Tử

Trong triết học Lão Tử, các phạm trù Đạo, Đức, Vô Hữu là những phạm trù nền tảng. Chúng có mối quan hệ gắn bó khăng khít với nhau đến mức không thể hiểu từng phạm trù một cách riêng rẽ. Bài viết nhằm làm rõ vị trí, vai trò của mối quan hệ Vô - Hữu trong triết học Lão Tử. Đây là mối quan hệ xuất phát có tính chất như là vấn đề cơ bản của triết học Lão Tử. Nó là cơ sở để hiểu những tư tưởng khác tưởng như là nghịch lý mà cũng rất có lý của ông. Đặc biệt, trên cơ sở đó, có thể hiểu tư tưởng “Vô vi nhi bất vô vi” rất độc đáo trong triết học Lão Tử. Theo Lão Tử, nếu sự thống nhất Vô - Hữu là bản chất của Đạo thì sự thống nhất Vô vi – Hữu vi là bản chất của một đường lối trị nước tối ưu.

Thời gian đăng:: 25-10-2015 03:08:41 PM | Đã xem: 11238 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Vấn đề bản chất con người trong Nho giáo Trung Quốc cổ đại

Vấn đề bản chất con người luôn được các Nho gia Trung Quốc cổ đại quan tâm. Song, Khổng Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử lại có quan niệm khác nhau về vấn đề này, hoặc đề cao tính thiện hoặc đề cao tính ác, mặc dù đều có chung mục đích là giáo hoá con người nhằm củng cố, duy trì trật tự xã hội.

Thời gian đăng:: 25-10-2015 12:44:52 PM | Đã xem: 7215 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Nguyên lý và một số khái niệm cơ bản của Thiền Phật giáo

Từ góc độ lịch sử tư tưởng, Thiền Phật giáo luôn có vị thế như một hệ thống tư tưởng triết học đặc sắc của tư duy phương Đông trong đối sánh Đông - Tây. Ngày nay, Thiền Phật giáo đang phát huy những đặc trưng riêng của nó để hội nhập và lan toả sang phương Tây một cách thành công. Bài viết này cố gắng làm rõ một số khái niệm triết học cơ bản của nó để qua đó, nhận diện, phát huy và bảo tồn những đặc sắc của tư duy phương Đông nói chung, của Phật giáo Việt Nam nói riêng.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 04:01:08 PM | Đã xem: 2124 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Nguyễn Du (Ảnh minh họa)

Một số giá trị đạo đức trong quan niệm của Nguyễn Du

Nguyễn Du đã đưa ra những tư tưởng xã hội, nhân văn hết sức độc đáo, thấm đượm tinh thần dân tộc; trong đó, nổi bật là quan niệm về các giá trị đạo đức. Ông quan niệm về đức trung một cách tuyệt đối, muốn thực hiện lý tưởng trung quân của mình trong chính cuộc đời này, hiện thực này. Đối với ông, trung là trung với nước và giá trị hiếu được chuyển hoá vào trung; đức trinh phụ thuộc và bị quyết định bởi đức hiếu. Với quan niệm đó, Nguyễn Du đã xây dựng một hệ giá trị đạo đức phản ánh hiện thực xã hội và những đặc tính riêng trong quan niệm đạo đức của người Việt Nam. Thông qua đó, ông đã để lại những giá trị lớn lao trong lịch sử phát triển tư tưởng đạo đức của dân tộc.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 03:57:06 PM | Đã xem: 2009 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Khổng Tử (Ảnh minh họa)

"Nhân" trong Luận ngữ của Khổng Tử

Nho giáo ra đời vào thế kỷ VI trước Công nguyên do Khổng Tử (551 - 479 TCN) là người sáng lập. Tại quê hương của Nho giáo đã từng có lúc rộ lên “Trăm hoa đua nở,  trăm nhà đua tiếng”, nhưng thực tế đã chứng minh,  cuối cùng thì Nho giáo vẫn là học thuyết có sức sống lâu bền nhất.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 03:12:10 PM | Đã xem: 10318 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Thời gian đăng:: 24-10-2015 02:29:48 PM | Đã xem: 1009 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông

Tư tưởng "đức - tài" của Khổng Tử và tư tưởng "hồng - chuyên" của Hồ Chí Minh

Cách đây 35 năm, trước khi đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để  lại cho chúng ta bản Di chúc quý giá, mang ý nghĩa lý luận sâu sắc đối với việc giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam thành những người tiên phong cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Đó là những người vừa hồng, vừa chuyên. Có thể nói, Hồ Chủ tịch là người đầu tiên trong lịch sử tư tưởng Việt Nam đưa ra khái niệm về mẫu người “vừa hồng”, “vừa chuyên” như là tiêu chuẩn của con người mới xã hội chủ nghĩa. Một mặt, khái niệm này được hình thành không chỉ do đòi hỏi cấp bách và thường xuyên của thời đại; mặt khác, trong nội hàm của nó có sự kế thừa các yếu tố tích cực của triết học phương Đông, mà trong bài viết này, chúng tôi muốn nói tới - học thuyết về mẫu người lý tưởng của Khổng Tử - nhà tư tưởng lớn của Trung Hoa thời cổ đại.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 02:19:48 PM | Đã xem: 7718 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Về quá trình Nho giáo du nhập vào Việt Nam (từ đầu công nguyên đến thế kỷ XIX)

Trước khi Nho giáo du nhập Việt Nam, nước ta đã là một quốc gia độc lập “có một nền văn hóa với những đặc điểm cơ bản riêng của mình”(1). Đó là nhà nước Văn Lang, Âu Lạc. Quá trình hình thành và phát triển lâu dài nền văn minh Văn Lang, Âu Lạc đã trở thành cội nguồn, làm nên bản sắc dân tộc Việt Nam ngày nay.

Thời gian đăng:: 24-10-2015 01:09:15 PM | Đã xem: 24063 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Thời gian đăng:: 29-08-2015 03:36:27 PM | Đã xem: 6576 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Quy luật sinh khắc của ngũ hành trong nghệ thuật tạo hình phương Đông

Nghệ thuật tạo hình phương Đông, nhìn một cách khái quát, có thể nói, ở mỗi dân tộc, mỗi giai đoạn lịch sử đều có các đối tượng và cách miêu tả khác nhau, trên những chất liệu khác nhau. Song, sự khác nhau đó không làm mất đi một đặc điểm rất chung là sức truyền cảm mạnh mẽ, sống động và gần gũi. Do vậy, đã có không ít nhận định cho rằng, "nghệ thuật tạo hình phương Đông là nghệ thuật của muôn loài". Trong nghệ thuật tạo hình, màu sắc, hình khối, đường nét, chiều hướng, độ cao, độ dài, độ lớn,... - những cái tạo nên vẻ đẹp hài hoà - không tách rời quy luật sinh khắc của ngũ hành. 

Thời gian đăng:: 29-08-2015 12:01:22 PM | Đã xem: 1180 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh minh họa

Những lý do văn hóa - chính trị và tôn giáo trong chính sách cấm đạo của Minh Mạng

Chính sách cấm đạo của triều Nguyễn đã để lại những hậu quả nặng nề đối với xã hội Việt Nam thế kỷ XIX. Nguyên nhân chủ yếu của nó, xét về mặt văn hoá - chính trị và tôn giáo là do: 1) Sự khác biệt giữa Công giáo và Nho giáo; 2) Những bất đồng của Nguyễn Ánh với Công giáo trong “vấn đề  nghi lễ”; 3) Sự xung khắc của Minh Mạng với tôn giáo này cũng ở “vấn đề nghi lễ”.

Có thể nói, chính sách cấm đạo của triều Nguyễn là một sai lầm khó tránh khỏi, bởi nó khoét sâu thêm mâu thuẫn giữa các tín đồ Công giáo với những người ngoài đạo.

Thời gian đăng:: 29-08-2015 11:51:29 AM | Đã xem: 5493 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Bí ẩn châu Á trong tấm gương triết học châu Á(*)

Chưa bao giờ châu Á phát triển như hiện nay - sự phát triển đang hứa hẹn tạo ra một châu Á với vị thế mới của nó trong thế kỷ XXI. Cũng bởi thế, chưa bao giờ châu Á được quan tâm như hiện nay - sự quan tâm nhằm giải mã những bí ẩn đầy quyến rũ của nó. Và triết học châu Á, cội nguồn của những bí ẩn ấy, chính là mối quan tâm đầu tiên của các học giả ngoài châu Á và của chính các học giả châu Á. Trong các xã hội châu Á hiện đại, người ta dễ thấy Nho, Phật, Lão vẫn còn giữ vị trí rất đáng kể đối với sự phát triển. Nhưng các tư tưởng triết học bản địa khác cũng có vai trò thật đáng quan tâm. Châu Á, được bàn luận trong bài, không chỉ là khái niệm địa lý, cũng không phải là khái niệm địa - chính trị, mà là một khái niệm triết học văn hóa. Từ bình diện văn hóa, có thể dễ thấy hơn triết học châu Á với những đặc trưng riêng biệt của nó. Và, đặc trưng cơ bản của thuật ngữ mà ta gọi là triết học châu Á chính là nhân sinh quan châu Á. Nhân sinh quan chứ không phải thế giới quan. Trong tư duy triết học châu Á, nhân sinh quan là khái niệm đồng hạng, cùng một cặp với thế giới quan.

Thời gian đăng:: 17-06-2015 03:49:48 PM | Đã xem: 1708 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Về quá trình phát triển và phân phái của Phật giáo Ấn Độ

Ra đời vào khoảng thế kỷ VI trước CN ở miền Bắc Ấn Độ, với những tư tưởng tiến bộ và tích cực, Phật giáo đã nhanh chóng chiếm được tình cảm và niềm tin của đông đảo quần chúng, trở thành ngọn cờ đầu của phong trào cách tân tư tưởng và xã hội ở Ấn Độ cổ đại. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, do cuộc đấu tranh tư tưởng giữa các trường phái triết học, tôn giáo khác nhau, cũng như sự thay đổi của cuộc sống, Phật giáo cũng có sự thay đổi, được hoàn chỉnh dần để thích nghi. Qua quá trình này, đặc biệt là qua các cuộc kết tập kinh điển, Phật giáo phân ra thành nhiều phái khác nhau, với sự khác nhau về giới luật, triết học, giáo lý, nghi thức mà điển hình là hai bộ phái Tiểu thừa và Đại thừa.

Thời gian đăng:: 04-06-2015 10:19:21 AM | Đã xem: 6780 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Khổng Tử (Nguồn: Internet)

Phạm trù Đức trong học thuyết của Khổng Tử

Bài viết tập trung nghiên cứu phạm trù “Đức” trong học thuyết của Khổng Tử trên cơ sở so sánh với phạm trù “Đức” trong học thuyết của Lão – Trang và agthon (đức tính) trong triết học phương Tây cổ đại, nhằm làm rõ tâm thế của Khổng Tử trong việc giáo dục con người về “tu thân”, “sửa đức”, tự hoàn thiện bản thân để xây dựng một xã hội lý tưởng theo tinh thần của Nho giáo. Và,  mặc dù còn có những hạn chế nhất định, song phạm trù “Đức” trong học thuyết chính trị - đạo đức của Khổng Tử vẫn là một bước tiến làm thay đổi căn bản nội dung của quan niệm “Đức trị” đương thời.

Thời gian đăng:: 04-06-2015 10:13:35 AM | Đã xem: 3682 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Thời gian đăng:: 02-06-2015 03:13:05 PM | Đã xem: 1800 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Thời gian đăng:: 01-06-2015 03:15:25 PM | Đã xem: 3572 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
Ảnh chỉ có tính chất minh họa

Bước đầu tìm hiểu một số vấn đề nhận thức luận trong "Chu dịch"

Nhận thức luận không phải là vấn đề nổi bật nhất của triết học Trung Quốc cổ đại. Trong ba vấn đề lớn của triết học là vũ trụ luận, nhân sinh luận và tri thức luận, các triết gia Trung Quốc thời Tiên Tần chủ yếu tập trung vào hai vấn đề là vũ trụ luận và nhân sinh luận.

Thời gian đăng:: 03-02-2015 10:28:27 AM | Đã xem: 1337 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Đông
  Trang trước  1 2 3 4  Trang sau
 

Bài mới nhất