QC Shop
Ảnh minh họa

Khoan dung - Thuật ngữ và sự vận động của nó trong lịch sử triết học phương Tây

Bài viết đề cập đến vấn đề khoan dung trên hai khía cạnh: thuật ngữ và sự vận động của tư tưởng khoan dung trong lịch sử triết học phương Tây. Sự vận động này chịu sự quy định của các điều kiện xã hội - lịch sử. Xem xét lịch sử vận động, phát triển của tư tưởng khoan dung trong triết học phương Tây, tác giả chỉ ra những nội dung cơ bản và phạm vi thể hiện nổi trội của tư tưởng này cũng như những hạn chế trong cách hiểu về khoan dung trong lịch sử; đồng thời, khẳng định giá trị trong quan niệm về khoan dung qua Tuyên ngôn những nguyên lý về khoan dung của UNESCO.

Thời gian đăng:: 23-11-2015 11:01:08 AM | Đã xem: 2116 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Giá trị lao động và giá trị tri thức(*)

Trong bài viết này, tác giả đã đưa ra sự phân tích và luận chứng khoa học để, một mặt, phê phán quan điểm của phương Tây cho rằng lý luận giá trị lao động của C.Mác đã không còn ý nghĩa; mặt khác, chứng minh một cách thuyết phục lý luận giá trị thặng dư của C.Mác không hề lỗi thời, mất tác dụng. Theo tác giả, nghiên cứu sâu hơn vai trò của lao động trí óc (hay nói cách khác – giá trị tri thức) là chủ đề lớn mà những nhà mácxít hiện nay có trách nhiệm phải làm sáng tỏ. Cuối cùng, bài viết khẳng định rằng, nếu không nghiên cứu tỉ mỉ lý luận giá trị lao động mà đã phủ định nó một cách đơn giản thì đó không phải là một thái độ khoa học.

Thời gian đăng:: 23-11-2015 10:06:51 AM | Đã xem: 2327 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Bản thể luận và cách tiếp cận bản thể luận trong triết học phương Tây

Trên cơ sở làm rõ nội hàm của khái niệm “bản thể luận” và trình bày một cách khái quát lịch sử hình thành, phát triển của khái niệm này trong triết học phương Tây, từ cổ đại đến hiện đại, bài viết đã đưa ra và phân tích nội dung của cách tiếp cận bản thể luận để từ đó đi đến khẳng định rằng, cách tiếp cận bản thể luận không phải là cách tiếp cận mới, nhưng là một trong những cách tiếp cận có tính gợi mở cao, cho phép nhìn nhận tiến trình phát triển của lịch sử triết học từ một góc độ khác và là cách tiếp cận hữu dụng trong việc nghiên cứu lịch sử triết học.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 12:44:51 PM | Đã xem: 9847 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Edmund Husserl

Về khái niệm "thế giới đời sống" trong hiện tượng học Étman Huxéc

“Thế giới đời sống” là khám phá sau cùng của Étman Huxéc nhằm tránh hiểm hoạ rơi vào chủ nghĩa duy ngã, khi xây dựng phương pháp giản lược và lý thuyết “kiến tạo” của ý thức về tính ý hướng. Nó là một chặng đường trong hành trình dài mà hiện tượng học của ông đã đi qua, từ chủ nghĩa tâm lý đến hiện tượng học, từ hiện tượng học mô tả đến hiện tượng học siêu nghiệm, rồi đến “thế giới đời sống”. Xoay quanh khái niệm này, với cách mô tả độc đáo về “tính liên chủ thể”, “cộng đồng nhân vị”…, Huxéc đã làm cho hiện tượng học mang một diện mạo mới mà nhờ đó, nó có thể đi sâu vào thực tiễn đời sống.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 12:42:03 PM | Đã xem: 1457 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Tư tưởng khoan dung trong triết học khai sáng Pháp

Khoan dung là một trong những tư tưởng nổi bật của triết học Khai sáng Pháp mà cho đến nay, nó vẫn còn có giá trị và ý nghĩa đối với xã hội hiện đại. Tiếp nối J.Lốccơ, các nhà Khai sáng Pháp đã phát triển tư tưởng về khoan dung, đem lại cho nó những nội dung mới mẻ, phong phú. Đó là sự chấp nhận đối với những người vô thần và đa thần, là tư tưởng về tôn giáo tự nhiên, đặc biệt là sự khoan dung về văn hoá. Ý nghĩa của tư tưởng này đối với xã hội hiện đại là ở chỗ, nó gợi mở một cách giải quyết hiện thực cho vấn đề làm thế nào để tạo nên sự hài hoà trong khác biệt, làm thế nào để vừa giữ vững bản sắc, “cái khác biệt” của mình, vừa tôn trọng “cái khác biệt” của người khác - đó là sự khoan dung.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 11:09:37 AM | Đã xem: 3221 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Triết học với tư cách lịch sử triết học (Hội nghị bàn tròn về cuốn sách của V.V.Xôcôlốp "Nhập môn lịch sử triết học" (Kỳ 1)

LTS: Triết học với tư cách lịch sử triết học là tiêu đề Hội nghị bàn tròn về cuốn “Nhập môn lịch sử triết học” của V.V.Xôcôlốp – nhà nghiên cứu lịch sử triết học nổi tiếng, Giáo sư, Tiến sĩ, Khoa Triết học, Đại học Tổng hợp Quốc gia Mátxcơva mang tên M.V.Lômônôxốp. Trong cuốn sách này, Giáo sư, Tiến sĩ V.V.Xôcôlốp đã đưa ra một quan niệm mới về triết học với tư cách lịch sử triết học mà có ý kiến cho là còn xuất sắc hơn cả quan niệm của Cantơ và Hêghen. Không chỉ thế, trong cuốn sách này, ông còn đưa ra quan điểm coi lịch sử triết học như là triết học trong quá trình phát triển lịch sử của nó và nhiều tư tưởng độc đáo khác liên quan đến tính đặc thù của tri thức triết học, đến nhận thức triết học và lịch sử của nó.

Ngay sau khi ra mắt độc giả, cuốn sách này đã được sử dụng như một giáo trình cho sinh viên khoa triết học của các trường đại học tổng hợp ở Liên bang Nga; đồng thời, cũng nhận được nhiều ý kiến đánh giá, nhận xét, phê bình của các học giả có tên tuổi.

Trong bầu không khí đó và với những quan niệm mới, tư tưởng mới của cuốn sách này, Tạp chí “Những vấn đề triết học” (Nga) đã tổ chức Hội nghị bàn tròn với sự tham gia của nhiều học giả nổi tiếng của Tạp chí “Những vấn đề triết học”, Viện Triết học và một số trường đại học tổng hợp thuộc Liên bang Nga, dưới sự điều khiển của V.A.Léctorơxki – Tiến sĩ triết học, Tổng biên tập Tạp chí “Những vấn đề triết học”, Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm khoa học Nga. Nội dung Hội nghị này được đăng toàn văn trên Tạp chí “Những vấn đề triết học”, số 3, 2006.

Để đưa nội dung này đến với đông đảo những người làm công tác nghiên cứu và giảng dạy triết học ở nước ta làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu và giảng dạy triết học, nhất là lịch sử triết học, Toà soạn Tạp chí Triết học cho đăng toàn văn bản dịch của PGS.TS.Trần Nguyên Việt, PGS.TS.Đặng Hữu Toàn (hiệu đính) trên một số số Tạp chí, bắt đầu từ số này.

Toà soạn Tạp chí Triết học hy vọng đem lại cho đông đảo người đọc những thông tin bổ ích và mong nhận được nhiều ý kiến trao đổi về những nội dung đã được các nhà khoa học Nga đề cập đến trong Hội nghị bàn tròn về cuốn sách của Giáo sư, Tiến sĩ V.V.Xôcôlốp – “Nhập môn Lịch sử triết học”.

Thời gian đăng:: 18-11-2015 05:08:24 PM | Đã xem: 920 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Gi.Lốccơ (1632 – 1704)

Một số tư tưởng triết học chính trị của Gi.Lốccơ: Thực chất và ý nghĩa lịch sử

Trong bài viết này, tác giả đã chỉ ra và luận giải thực chất và ý nghĩa lịch sử trong một số tư tưởng triết học chính trị của Gi.Lốccơ trên cơ sở so sánh quan điểm của Gi.Lốccơ với quan điểm của các nhà triết học trước và sau ông. Đó là những tư tưởng về nhà nước pháp quyền với tư cách sản phẩm tất yếu của xã hội công dân, về quyền con người, về mối quan hệ giữa quyền và luật pháp, về sự phân quyền trong quyền lực nhà nước, về sự tự do của công dân.

Thời gian đăng:: 18-11-2015 04:57:51 PM | Đã xem: 3989 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Quan niệm của Gi.P.Xáctơrơ về tự do

Trong quan niệm của Gi.P.Xáctơrơ, tự do trước hết là cái tuyệt đối, là hành vi mang tính độc đáo, duy nhất và riêng biệt của con người. Với luận điểm xuất phát – Hiện hữu có trước bản chất, Gi.P.Xáctơrơ đã khẳng định tự do của con người là tự do cá nhân và với sự tự do này, con người được quyền tự do lựa chọn, tự do sáng tạo, con người là sự tự do. Tự do, theo Gi.P.Xáctơrơ, còn là trách nhiệm lớn lao mà con người phải thực hiện. Trong đời sống xã hội, tự do của cá nhân phải được đặt trong mối liên hệ với tự do của người khác. Mặc dù còn có những hạn chế nhất định, song quan niệm của Gi.P.Xáctơrơ về tự do đã góp phần thúc đẩy con người hành động và kích thích khả năng sáng tạo của con người.

Thời gian đăng:: 17-11-2015 02:18:15 PM | Đã xem: 1306 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Tiếp sau chủ nghĩa bảo thủ mới(*)

Chủ nghĩa bảo thủ mới ở Hoa Kỳ được khởi nguồn từ một số trí thức Do Thái đã gia nhập nhóm Đại học Thành phố New York (C.C.N.Y) vào cuối những năm 30, đầu những năm 40 của thế kỷ trước. Đến những năm 90, nó được tiếp sức bởi một số dòng học thuật khác, như nhóm của L.Strauss, nhóm của A. Wohlstetter… Chủ nghĩa bảo thủ mới đã làm cho quan hệ giữa Hoa Kỳ và thế giới có sự thay đổi và ngày càng phức tạp hơn. Theo tác giả, đã đến lúc chủ nghĩa bảo thủ mới phải bị vượt qua và Hoa Kỳ cần hoạch định lại chính sách ngoại giao của mình theo nhiều đường hướng cơ bản; phải chuyển sự chú ý sang việc cải tổ, tái cơ cấu và đầu tư một cách chính xác cho những thiết chế của Chính phủ Hoa Kỳ.

Thời gian đăng:: 14-11-2015 02:22:02 PM | Đã xem: 871 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Về hai khuynh hướng chống đối và ủng hộ chủ nghĩa cá nhân ở phương Tây

Trong quá trình hình thành và phát triển, chủ nghĩa cá nhân vấp phải sự chống đối của những người muốn bảo vệ chủ nghĩa tổng thể, của những nhà nhân cách chủ nghĩa và những nhà lý luận, triết học của Nhà thờ. Cho đến nay, cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân vẫn chưa kết thúc. Tuy nhiên, chủ nghĩa cá nhân không vì thế mà bị loại ra khỏi đời sống xã hội của con người. Nó vẫn tiếp tục phát triển với những nội dung tích cực, vẫn được nhiều nhà lý luận, trong đó có một số người trước đây từng phê phán mạnh mẽ, tìm cách ủng hộ và bảo vệ. Sau nhiều thăng trầm, chủ nghĩa cá nhân lại bước vào giai đoạn phát triển mới và dường như, trong hiện tại cũng như tương lai, vấn đề cá nhân sẽ trở thành vấn đề trọng tâm cần được chú ý của mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Thời gian đăng:: 06-11-2015 03:19:47 PM | Đã xem: 1499 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

GI.P.Xáctơrơ - Người mãi không ngừng "nổi loạn"

Năm nay, nước Pháp và thế giới tiến bộ kỷ niệm 100 năm ngày sinh và 25 năm ngày mất của Gi.P.Xáctơrơ - người con độc đáo của dân tộc Pháp, người bị nhiều người ghét bỏ, nhưng rất nhiều người khác lại yêu mến, rồi sau này hầu như bị lãng quên. Tuy nhiên, cuối cùng thì giới văn hoá Pháp vẫn tiếp tục phát hiện được những điểm mới ở nhà tư tưởng, nhà văn và cho phép con người vĩ đại nhưng cũng hết sức bí ẩn này thực hiện một chuyến quay trở lại bất ngờ và đầy ngoạn mục từ chốn ngục luyện.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 03:57:14 PM | Đã xem: 644 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

GI.P.Xáctơrơ - Người sáng lập chủ nghĩa hiện sinh vô thần pháp

Chủ nghĩa hiện sinh vô thần của Gi.P.Xáctơrơ (1905-1980) là sản phẩm của sự dung hoà, sự kết hợp theo một cách riêng của ba khuynh hướng tư tưởng hiện đại - chủ nghĩa Mác, hiện tượng học Huxéc và chủ nghĩa hiện sinh Haiđơgơ - trên cơ sở lấy quan điểm chung của ba khuynh hướng tư tưởng này làm xuất phát điểm - quan điểm khẳng định vai trò tích cực của con người trong việc tự sáng tạo nên bản chất của chính mình. Nguyên lý nền tảng của chủ nghĩa hiện sinh vô thần này là “Tồn tại có trước bản chất”, còn vấn đề trung tâm của nó là sự tự do của con người. Con người là tự do nên con người có thể làm cho mình trở thành một thực thể hiện hữu, tồn tại với tư cách một “nhân vị”, một “hữu thể”. Bản tính con người là cái không thể được “định nghĩa” trước  bởi Thượng đế hay một Đấng sáng tạo nào đó. Con người tự tạo nên bản tính của mình bằng sự tự do lựa chọn sau khi đã tồn tại như một “hữu thể”, tồn tại một cách hiện sinh. Mặc dù còn có những hạn chế nhất định, song chủ nghĩa hiện sinh vô thần của Gi.P.Xáctơrơ vẫn được thừa nhận là một chủ nghĩa nhân đạo, một trào lưu triết học tiến bộ trong lịch sử tư tưởng nhân loại thế kỷ XX.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 03:39:30 PM | Đã xem: 1354 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Ảnh minh họa

Lý tính trong triết học Tây Âu cận đại và trong chủ nghĩa duy tâm tiên nghiệm

Trong triết học Cận đại, lý tính – được hiểu như một năng lực phê phán hoặc như một năng lực lý giải các sự kiện theo quy luật khoa học – dường như đã đạt đến địa vị tột đỉnh. Trong bài viết này, chúng tôi muốn luận giải những mâu thuẫn nội tại của lý tính biểu hiện trong sự xuất hiện và đấu tranh với nhau của các khuynh hướng triết học lấy lý tính làm cơ sở.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 02:07:07 PM | Đã xem: 2529 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Etman Huxéc (1859-1939)

Ý hướng tính trong hiện tượng học của E.Huxéc

Ý hướng tính là một khái niệm trung tâm trong hiện tượng học của E.Huxéc. Ông quan niệm rằng, ý thức hướng tính là một “dòng chảy liên tục”, chất liệu của nó là những tri giác sơ khai; rằng, ý hướng tính là bản chất của ý thức, là sự cấu thành của ý thức siêu nghiệm. Với học thuyết về ý hướng tính, Huxéc đã tiếp cận đến cách nhìn về sự không tách rời giữa chủ thể và khách thể, giữa ý thức và đối tượng; coi thế giới như một hệ thống không thể phân chia, trong đó chủ thể là một phần tử cấu thành; phản đối sự chia cắt giữa cái tôi và thế giới, giữa chủ thể quan sát với đối tượng quan sát. Tuy nhiên, học thuyết của Huxéc vẫn còn những hạn chế và điều này đưa ông đến quan điểm duy tâm khi khẳng định bản chất của thế giới tùy thuộc vào chủ thể và thế giới chỉ có ý nghĩa như một thực tại hiện hữu khi nó là sản phẩm ý hướng của chủ thể tiên nghiệm.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:57:09 PM | Đã xem: 1299 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Đêmôcrit (Ảnh minh họa)

Học thuyết về nhận thức trong triết học Đêmôcrít

Nhận thức trong quan niệm của Đêmôcrít (460 – 370 TCN) là một quá trình, bao gồm nhận thức mờ tối - nhận thức theo “dư luận chung” và nhận thức chân lý - nhận thức nguyên tử và chân không, nhận thức thông qua các phán đoán lôgíc. Khẳng định mối quan hệ của hai dạng nhận thức này, song nội dung, những nguyên tắc cơ bản và cơ chế của mối quan hệ đó đã không được Đêmôcrít luận giải một cách rõ ràng, cụ thể. Do quan niệm coi chỉ có nguyên tử và chân không là những những nguyên tắc đích thực, còn mọi cái khác chỉ là dư luận, là cái vẻ bề ngoài, nên Đêmôcrít đã coi các sự vật cảm tính trong nhận thức con người không phải là những hiện tượng khách quan, mà là cái vẻ bề ngoài mang tính chủ quan. Từ đó, ông khẳng định chỉ có nhận thức chân lý mới đem lại cho con người tri thức chân thực về sự vật. Mặc dù còn có những yếu tố của chủ nghĩa hoài nghi, song với tính biện chứng vốn có, nhận thức luận Đêmôcrít là một bước tiến mới trong lịch sử lý luận nhận thức cổ đại.

Thời gian đăng:: 25-10-2015 12:49:15 PM | Đã xem: 9703 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây
Thời gian đăng:: 24-10-2015 03:17:18 PM | Đã xem: 2422 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Lịch sử Triết học , Phương Tây

Các tin khác

  Trang trước  1 2 3 4  Trang sau
 

Bài mới nhất