QC Shop
Ảnh minh họa

Triết học Việt Nam trong xu thế hội nhập quốc tế

Trong bài viết này, tác giả khẳng định rằng, trong lịch sử, Việt Nam đã có triết học của mình, thể hiện tập trung ở hai vấn đề: tư tưởng triết học về số phận của cá nhân con người và tư tưởng triết học về số phận của đất nước. Đó cũng là sắc thái tư duy triết học đặc thù của Việt Nam. Mặt khác, tác giả cũng luận chứng để cho thấy rằng, trước đây, triết học Việt Nam ít nhiều đã có sự giao lưu với bên ngoài; ngày nay, mở cửa và hội nhập quốc tế vừa là cơ hội, vừa là thách thức mới đối với sự phát triển của triết học Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hoá, việc nhận thức lại tư duy truyền thống và lựa chọn, kế thừa những giá trị trong tư duy triết học của thế giới là điều kiện để có sự hội nhập tích cực.

Thời gian đăng:: 16-11-2015 11:01:37 PM | Đã xem: 1558 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Tư tưởng triết học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX

Trên cơ sở phân tích sự phát triển của tư tưởng triết học Việt Nam đầu thế kỷ XX, tác giả đưa ra một số nhận xét cơ bản sau: thứ nhất, tư tưởng triết học Việt Nam đầu thế kỷ XX chịu sự quy định của những điều kiện vật chất xã hội mang tính lịch sử – cụ thể; thứ hai, sự tiếp nhận triết học Mác - Lênin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng; thứ ba, sự phát triển tư tưởng triết học dân tộc giai đoạn này là một quá trình tiếp biến biện chứng; thứ tư, nội dung chủ đạo của tư tưởng triết học Việt Nam đầu thế kỷ XX là vấn đề độc lập dân tộc và dân chủ xã hội; thứ năm, hình thái biểu hiện của nó mang tính tổng hợp.

Thời gian đăng:: 16-11-2015 03:21:30 AM | Đã xem: 843 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Triết học có thể đóng vai trò gì trong cuộc sống?

Trong bài này, tác giả đề cập đến hai thái cực trái ngược nhau khi đánh giá vai trò của triết học trong cuộc sống. Thái cực thứ nhất coi thường vai trò của triết học vì cho rằng: 1) Triết học nghiên cứu và giải quyết những vấn đề quá chung nên những kết quả nghiên cứu của nó không có tác dụng thiết thực gì hết; 2) Triết học không có phương pháp và trang thiết bị nghiên cứu riêng của mình như của khoa học tự nhiên nên tính chân lý của các kết quả nghiên cứu triết học không được bảo đảm. Thái cực thứ hai, ngược lại, lại tuyệt đối hoá vai trò của triết học, cho rằng chỉ cần nắm được triết học thì sẽ giải quyết được tất cả các vấn đề cụ thể của cuộc sống. Tác giả đã luận chứng cho quan điểm, theo đó, cả hai thái cực trên đều sai lầm vì để giải quyết một cách có hiệu quả những vấn đề cụ thể của cuộc sống, cần kết hợp chặt chẽ cả hai loại tri thức: 1/ Tri thức chung (trong đó có tri thức triết học và tri thức khoa học chuyên ngành) và tri thức thực tiễn (trong đó có sự hiểu biết tình hình thực tiễn và trình độ tay nghề được biểu hiện qua sự nhạy cảm thực tiễn).

Thời gian đăng:: 16-11-2015 03:08:32 AM | Đã xem: 363 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Triết học, đạo đức và tôn giáo Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

Triết học Việt Nam tồn tại và phát triển trên cơ sở vừa khẳng định bản sắc dân tộc của mình, vừa tiếp thu mọi giá trị tích cực của các dân tộc khác. Theo tác giả, ở Việt Nam, yêu thương không những là một tình cảm tự nhiên, mà còn là một điều kiện để tồn tại, là lẽ sống bền vững và là hạnh phúc lớn nhất của con người. Chủ nghĩa yêu nước là biểu hiện rõ rệt nhất của tính cộng đồng Việt Nam; đồng thời, là cốt lõi của mọi tư duy triết học, là tiêu chuẩn cao nhất trong đạo đức, là điều thiêng liêng nhất trong mọi tôn giáo ở Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hoá cũng như sự mở rộng quan hệ giao lưu, đối thoại giữa các nền văn minh và trào lưu triết học trên toàn thế giới, việc phấn đấu cho thế giới được sống trong hoà bình, hữu nghị, cho các dân tộc được phồn vinh và hạnh phúc là mục tiêu cao nhất, có ý nghĩa sâu sắc của triết học.

Thời gian đăng:: 16-11-2015 03:05:11 AM | Đã xem: 407 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ngô Thì Nhậm (Ảnh minh họa)

Tư tưởng của Ngô Thì Nhậm về con người và giáo dục con người

Ngô Thì Nhậm (1746 - 1803) là nhà tư tưởng tiêu biểu của lịch sử dân tộc, với những đóng góp về mặt triết học, chính trị học, quân sự học,  văn học, giáo dục… Trong đó, vấn đề con người được ông quan tâm trước hết. Ông tiếp cận vấn đề con người và bản tính con người vừa trên cơ sở “thiên tính tự nhiên” vừa trong những mối quan hệ xã hội phức tạp. Đặc biệt, ông chỉ ra vai trò to lớn của điều kiện kinh tế và giáo dục đối với sự hình thành và thay đổi bản tính con người. Nhận thức được tính quy luật của sự phát triển xã hội, Ngô Thì Nhậm có những tư tưởng mang tính chất chiến lược về giáo dục và trọng dụng hiền tài. Với những đóng góp của mình, ông “mãi mãi là ngôi sao sáng trên bầu trời Việt Nam, làm vẻ vang cho giống nòi”.

Thời gian đăng:: 14-11-2015 03:09:54 AM | Đã xem: 1035 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Hồ Quý Ly (Ảnh minh họa)

Một số tư tưởng và chính sách cải cách của Hồ Quý Ly

Trong lịch sử tư tưởng Việt Nam, tư tưởng canh tân, cải cách luôn có một vị trí đặc biệt, được hình thành và phát triển do yêu cầu của lịch sử. Trong hệ tư tưởng cải cách ấy, tư tưởng cải cách của Hồ Quý Ly có vị trí đặc biệt. Bài viết muốn đề cập tới một số tư tưởng và chính sách cải cách của ông về xã hội, văn hoá - giáo dục,… mà qua đó, đã tạo điều kiện cho việc xác lập một thể chế chính trị mới – nhà nước chính trị trung ương tập quyền.

Thời gian đăng:: 09-11-2015 04:12:45 AM | Đã xem: 3771 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Biện chứng của tư duy dung hòa trong văn hóa - tôn giáo Việt Nam: Lịch sử và hiện tại

Tư tưởng dung hoà như một nguyên tắc tồn tại của người Việt Nam được hình thành từ rất sớm trong lịch sử và ngày càng được bổ sung thêm nhiều nội dung mới theo tiến trình phát triển của dân tộc. Tư tưởng này bao gồm các nội dung: hoà hợp với tự nhiên; dung hoà với xã hội; dung hoà với con người. Tư tưởng dung hoà vận động trong suốt lịch sử cổ-trung đại Việt Nam đã tạo ra một diện mạo văn hoá Việt, làm nên một tổng thể các yếu tố văn hoá - tôn giáo (Nho - Đạo – Phật và các yếu tố bản địa) khi được bổ sung thêm những giá trị nhân văn mới mẻ, tiến bộ của phương Tây thời cận, hiện đại. Tuy có giai đoạn tư tưởng dung hoà bị lãng quên hay bỏ qua, gây nên những hệ quả tiêu cực về văn hoá- xã hội, nhưng sự tự nhận thức, điều chỉnh và ứng dụng nguyên tắc này trên tinh thần thời đại, phù hợp với thực thể văn hoá - xã hội của người Việt vẫn luôn được giới tinh hoa coi như  chiếc chìa khoá vàng cho sự phát triển văn hoá của dân tộc.

Thời gian đăng:: 09-11-2015 04:08:38 AM | Đã xem: 498 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Một số đặc điểm cơ bản của tư tưởng triết học dân tộc thời kỳ đầu độc lập (Thế kỷ X)

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, thế kỷ X là giai đoạn lịch sử  đặc biệt và có thể nói, là bước quá độ từ một nước thuộc địa của phương Bắc chuyển dần thành nước độc lập, tự chủ. Đây cũng là thời kỳ tổ chức xã hội nước ta chưa ổn định, nguy cơ cát cứ và bị xâm lược luôn đe dọa sự tồn vong của dân tộc. Do vậy, việc truy tìm đặc điểm tư tưởng triết học thời kỳ này cần được quan tâm nhiều hơn. Cụ thể, bên cạnh những tư tưởng được trình bày dưới dạng thành văn liên quan tới triết học tôn giáo, theo chúng tôi, cũng cần phải đề cập tới loại hình “triết học vô ngôn”. Ở đây, một số quan niệm về “có” và “không” đã ẩn chứa một  “thể loại” triết lý vô ngôn liên quan đến sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc ta thời bấy giờ. Theo chúng tôi, đây là vấn đề luôn đặt ra cho các nhà nghiên cứu lịch sử tư tưởng triết học nhưng chưa được xem xét một cách chuyên sâu.

Thời gian đăng:: 07-11-2015 03:40:59 AM | Đã xem: 685 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Về bài "Tính cập nhật kỳ lạ của một tư tưởng lớn"

Trên cơ sở đưa ra những ý kiến trao đổi, phân tích về ba nội dung chủ yếu (1/ Đường lối cứu nước; 2/ Nguyên nhân mất nước và 3/ Thực chất của phong trào Duy Tân) được đề cập trong “Tính cập nhật kỳ lạ của một tư tưởng lớn” của Nguyên Ngọc, tác giả đã làm rõ thực chất của cái được gọi là “tính cập nhật kỳ lạ” trong các vấn đề đó. Theo tác giả, những lập luận trong “Tính cập nhật kỳ lạ của một tư tưởng lớn” cần phải được suy nghĩ một cách khách quan, toàn diện, trên quan điểm lịch sử để tránh những hiểu lầm, những tác động không tốt.

Thời gian đăng:: 06-11-2015 03:23:21 AM | Đã xem: 194 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Ảnh hưởng triết học phương Tây trong quan niệm của Phan Bội Châu về con người (Qua "Nhân sinh triết học")

Phan Bội Châu là người có vị trí đặc biệt trong lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông được coi như “chiếc cầu nối” giữa truyền thống và hiện đại. Trong tác phẩm Nhân sinh Triết học, với nền học vấn của phương Đông, trên cơ sở những giá trị dân tộc, Phan Bội Châu đã biết cách tiếp nhận những giá trị hiện đại của triết học phương Tây, đặc biệt là vấn đề phương pháp để làm mới quan niệm về con người. Trong tác phẩm này, nghiên cứu về con người của ông được sử dụng qua các khái niệm nhân thể, nhân tính, nhân dục, nhân cách, nhân sự. Qua đó, ông khẳng định những giá trị truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam; đồng thời, kêu gọi nhân dân biết cách giữ lấy giá trị truyền thống cũng như tiếp nhận những giá trị mới phù hợp của thời đại để đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:56:16 AM | Đã xem: 534 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Tư tưởng thẩm mỹ của Nguyễn Đức Đạt

Tư tưởng thẩm mỹ của Nguyễn Đức Đạt chủ yếu được thể hiện trong lĩnh vực nghệ thuật. Là nhà Nho chính thống, Nguyễn Đức Đạt đã lý giải các vấn đề: bản chất, chức năng của nghệ thuật, tính thời đại của nghệ thuật, nội dung, hình thức của nghệ thuật, cũng như các vấn đề về nhân cách và tài năng nghệ sĩ từ lập trường mỹ học Nho giáo. Tính độc đáo và theo đó, đóng góp của ông là ở chỗ, đã cố gắng cụ thể hoá, làm phong phú và sống động lại những giá trị mỹ học Nho giáo; qua đó, góp phần vào xu hướng tự khẳng định nền văn hoá Việt Nam thế kỷ thứ XIX. Với những đóng góp đó, có thể coi tư tưởng mỹ học của Nguyễn Đức Đạt là hồi vĩ thanh của mỹ học Nho giáo ở Việt Nam. Cùng với những đóng góp đó, tác giả cũng nêu lên một số hạn chế trong quan điểm của Nguyễn Đức Đạt.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:50:51 AM | Đã xem: 391 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tư tưởng đạo đức của ông

Sống gần trọn một thế kỷ, Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585), một nhà trí thức có cuộc đời hoạt động đặc biệt, đã để lại nhiều tác phẩm thơ văn lớn phản ánh suy tư của ông về cuộc sống. Những tư tưởng đạo đức của ông phản ánh sâu sắc thời kỳ biến động dữ dội của xã hội Việt Nam thế kỷ XVI. Tư tưởng nhân đạo, thân dân, yêu hoà bình, khoan dung, gắn con người với thiên nhiên, tin tưởng vào khả năng của thế hệ trẻ… làm cho Nguyễn Bỉnh Khiêm trở thành nhà văn hoá lớn của nhân dân Việt Nam.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:46:34 AM | Đã xem: 2920 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam - Những nét tương đồng và khác biệt

Đối với Nhật Bản, Thần đạo là một tôn giáo giữ vị trí độc tôn và có ảnh hưởng lớn trong đời sống tâm linh của người dân. Trong khi đó, tín ngưỡng dân gian Việt Nam phản ánh rất rõ những đặc trưng của nền văn minh lúa nước. Một mặt, giữa Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam có những nét tương đồng, bắt nguồn từ cái nôi chung – văn hoá phương Đông, trong đó điểm xuất phát của sự giống nhau trong văn hoá của hai dân tộc là kinh tế nông nghiệp. Mặt khác, giữa Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam cũng có những nét khác biệt, mà biểu hiện tập trung nhất là ở chỗ: tín ngưỡng của người Việt mang tính dân dã và chưa thể trở thành một tôn giáo; ngược lại, ở Nhật Bản, Thần đạo trở thành một tôn giáo chính thống. Chính sự khác biệt này đã tạo nên nét độc đáo của Thần đạo Nhật Bản và bản sắc riêng của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:52:40 AM | Đã xem: 843 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Về nguồn gốc của triết học Việt Nam

Theo chúng tôi, cần phải khẳng định rằng, Việt Nam có triết học. Về nguồn gốc nhận thức, ngay từ thời kỳ Đông Sơn, nhận thức của người Việt đã đạt đến trình độ tư duy trừu tượng và thực tế, đã có sự hình thành những mầm mống của triết học. Nguồn gốc xã hội của triết học Việt Nam có nét đặc thù riêng – không gắn với sự phân chia giai cấp trong xã hội, mà chủ yếu gắn với công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm để giành và giữ vững độc lập của dân tộc. Bắt đầu từ khi nước ta bước vào thời kỳ xây dựng quốc gia độc lập (thế kỷ X), những tư tưởng triết học về xã hội, về thực tiễn giữ vai trò trung tâm và xuyên suốt cho đến sau này. Triết học Việt Nam tiếp tục được kế thừa, bổ sung, phát triển và đặc biệt, đã toả sáng rực rỡ trong tư tưởng triết học của Hồ Chí Minh.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:48:43 AM | Đã xem: 361 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Khía cạnh quyền con người, quyền công dân và quản lý nhà nước trong bộ Quốc triều hình luật

Quốc triều hình luật - Luật hình triều Lê (tên gọi khác là Luật Hồng Đức) là bộ luật được ra đời ngay từ khi Lê Lợi lên ngôi vua và ngày càng được bổ sung, hoàn chỉnh. Mặc dù được xây dựng từ thế kỷ XV trong một xã hội phong kiến nhưng các nhà lập pháp triều Lê đã biết kết hợp những ưu điểm của Nho giáo với những giá trị truyền thống của dân tộc để tạo ra một bộ luật mà cho đến ngày nay vẫn còn có giá trị. Ở bài viết này, chúng muốn đề cập tới những giá trị về quyền con người, quyền công dân và quản lý nhà nước được thể hiện trong bộ luật này. 

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:53:12 AM | Đã xem: 356 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Nguyễn Trãi (1380-1442)

Về mối quan hệ tam giáo trong tư tưởng Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (1380-1442) là nhân vật có số phận khá éo le trong lịch sử. Ông là người có công xây dựng nên một triều đại song lại bị đẩy ra ngoài lề chính sự và phải nhận nỗi oan khốc. Có thể, chính nhân tình thế thái thời bấy giờ đã khơi dậy trong Nguyễn Trãi những phản tư triết học sâu sắc. Xuất thân từ truyền thống Nho học, thấm nhuần sâu sắc đạo thánh hiền nhưng đến một thời điểm nào đó, Nguyễn Trãi đã tìm đến Phật giáo và Đạo giáo để mở rộng và làm sâu sắc thêm suy nghĩ của mình. Điều này là do Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo có những yếu tố bổ sung cho nhau và trong mỗi học thuyết đều chứa đựng những giá trị mang tính phổ quát.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:45:24 AM | Đã xem: 625 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Những nét độc đáo trong tư duy người Việt qua văn học dân gian

Văn học dân gian Việt Nam là dòng văn chương bình dân nhưng đã ẩn chứa những khái niệm trừu tượng, những phán đoán và sự nhận thức của người Việt. Hay nói khác đi, văn học dân gian Việt Nam đã có những quan niệm nhất định về vũ trụ, nhân sinh không hoàn toàn vay mượn tư tưởng của Nho, Phật, Lão. Đó chính là những nét độc đáo của tư duy người Việt về thế giới, con người.

Thời gian đăng:: 31-10-2015 04:33:50 AM | Đã xem: 852 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Nguyễn Du (Ảnh minh họa)

Ảnh hưởng của Nho giáo trong tư tưởng Nguyễn Du

Tam giáo đồng nguyên là nét đặc trưng điển hình trong tư tưởng Nguyễn Du. Trong đó, Nho giáo có những ảnh hưởng sâu sắc tới các tư tưởng chính trị, đạo đức và nhân sinh của ông. Tư tưởng đạo đức của Nguyễn Du mang hình thức ngôn từ Nho giáo nhưng thấm đượm nội dung Phật giáo và dân gian, nên nó không khắc nghiệt như đạo đức Tống Nho. Giá trị đạo đức do Nguyễn Du tạo lập mang tính đa diện, gắn kết đa chiều: không gian - thời gian - con người - giá trị, nên nó mang đậm phong cách Việt. Tư tưởng nhân sinh của Nguyễn Du chịu ảnh hưởng của vũ trụ quan Nho giáo nhưng có giá trị nhân văn cao cả. Với ông, đời người và xã hội vận động theo luật phản phục, bĩ cực thái lai; mỗi người có một số phận do mệnh trời quy định, nhưng nếu nỗ lực hành thiện thì số phận ấy có thể cải biến được. Với quan niệm này, ông đã cố gắng thoát ly khỏi ảnh hưởng Nho giáo để trở về với những giá trị nhân văn của dân tộc.

Thời gian đăng:: 31-10-2015 03:38:07 AM | Đã xem: 1242 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Lê Quý Đôn (Nguồn: Internet)

Lê Quý Đôn và các tư tưởng đạo đức của ông

Lê Quý Đôn (1726 – 1784) là nhà bác học lớn của Việt Nam trong thế kỷ XVIII. Ông nghiên cứu nhiều lĩnh vực, như sử học, xã hội học, dân tộc học, văn học, nghệ thuật. Các tư tưởng triết học, văn hoá  học…, nói chung là khoa học  xã hội và nhân văn được trình bày trong các trước tác của ông có đặc điểm kết hợp giữa phân tích sâu sắc về lý luận và phản ánh đời sống thực tế. Trong tư tưởng đạo đức của mình, Lê Quý Đôn đề cao đạo đức Nho gia, đạo đức thời Nghiêu – Thuấn. Theo ông, với mỗi con người, đạo đức là cần thiết nhưng không thể bỏ qua tài năng. Tài năng và đức độ đều quan trọng như nhau. Ở tầm vĩ mô, trong đường lối trị nước, tư tưởng đạo đức của Lê Quý Đôn là tư tưởng kết hợp đức trị với pháp trị.

Thời gian đăng:: 17-06-2015 04:37:16 AM | Đã xem: 482 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Đặng Huy Trứ (Nguồn: Internet)

Tư tưởng yêu nước trên lập trường canh tân của Đặng Huy Trứ

Đặng Huy Trứ sinh năm 1825, mất năm 1874, tự Hoàng Trung, hiệu Vọng Tân, Tỉnh Trai, là người làng Thanh Hương, xã Hương Xuân, huyện Hưng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Ông là một nhà Nho, một người yêu nước chống Pháp trên lập trường canh tân của dân tộc ở nửa cuối thế kỷ XIX. 

Thời gian đăng:: 16-06-2015 10:22:05 PM | Đã xem: 445 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
  Trang trước  1 2 3 4  Trang sau
 

Bài mới nhất