QC Shop
Ảnh minh họa

Nhận thức luận của Ngô Thì Nhậm - Bước tiến của tư tưởng triết học Việt Nam thế kỷ XVIII

Sống trong thời đại có những biến đổi xã hội sâu sắc, cũng giống như nhiều Nho sĩ Việt Nam đương thời, Ngô Thì Nhậm (1746 – 1803) đã quan tâm và suy nghĩ đến một số vấn đề triết học, lấy đó làm nền tảng cho những tư tưởng chính trị, nhân sinh và phương châm xử thế của mình. Trong bài viết này, thông qua vấn đề “lý”, tác giả muốn nêu lên những nhận thức mới mẻ của Ngô Thì Nhậm so với Tống Nho. Mặc dù chỉ là người kế thừa Tống Nho nhưng Ngô Thì Nhậm đã có những đóng góp riêng về mặt nhận thức luận, như cho rằng nhận thức không chỉ dừng lại ở hiện tượng mà phải đi sâu vào bản chất sự vật, hiện tượng; sự thống nhất giữa nội dung và hình thức, giữa cái bên trong và cái bên ngoài khi nhận thức; về tính tương đối của nhận thức… Những đóng góp này đã tạo ra một bước tiến của lịch sử tư tưởng triết học dân tộc thế kỷ XVIII.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 12:16:08 AM | Đã xem: 1873 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Thế nào là một bài viết có tính triết học?

Thông qua bài viết này, tác giả đưa ra những ý kiến trao đổi xoay quanh vấn đề đánh giá tính triết học của một bài viết. Sau khi phân tích một số điểm cần có sự thống nhất, tác giả đã luận giải để làm rõ rằng, một bài viết được coi là có tính triết học phải thể hiện được ít nhất một trong những nội dung sau: 1) Đề cập đến những vấn đề triết học chung; 2) Nêu lên những vấn đề triết học cuộc sống; 3) Đề cập đến những vấn đề của các khoa học khác từ góc độ triết học. Theo tác giả, đây là vấn đề không đơn giản, không dễ dàng. Vì vậy, để có sự lý giải thực sự thuyết phục, có tính khoa học và sớm xác định hệ tiêu chí đánh giá cụ thể, chính xác về tính triết học của một bài viết, cần có sự nghiên cứu, trao đổi của các chuyên gia trong lĩnh vực này.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 12:12:24 AM | Đã xem: 2050 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Một số suy nghĩ về mục đích, nội dung và phương thức của việc giảng dạy triết học

Để nâng cao chất lượng giảng dạy triết học Mác - Lênin, bài viết đề cập đến ba vấn đề: mục đích, nội dung và phương thức giảng dạy triết học. Tác giả cho rằng, mục đích của giảng dạy triết học là cung cấp tri thức triết học cho người học và quan trọng hơn, giúp người học tự xây dựng quan điểm triết học đúng đắn của mình. Do đó, người dạy cũng cần phải có quan điểm triết học của mình, tìm được phương pháp kiểm tra thích hợp, có sự kết hợp giữa tri và hành. Về nội dung: cần xác định hệ thống các vấn đề triết học. Theo tác giả, các vấn đề triết học chủ yếu có thể được chia thành hai nhóm: các vấn đề triết học chung (chung cho cả tự nhiên, xã hội và tư duy) và các vấn đề triết học về xã hội. Về phương thức: trình bày một cách khách quan những quan điểm cơ bản đã có trong lịch sử về từng vấn đề triết học theo trình tự từ sâu sắc ít cho đến sâu sắc nhiều. Cũng theo tác giả, cần thiết có một cuốn sách tóm tắt lịch sử những cuộc tranh luận triết học để giúp những người nghiên cứu triết học có thể tự xây dựng cho mình một hệ thống quan điểm triết học đúng đắn ở một mức độ sâu sắc cần thiết.

Thời gian đăng:: 22-11-2015 12:08:23 AM | Đã xem: 987 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy triết học ở Học viện Chính trị khu vực I trong giai đoạn hiện nay

Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy triết học là một yêu cầu bức xúc, một nhiệm vụ quan trọng. Song, để đảm bảo chất lượng và tính hiệu quả, quá trình đó cần tuân thủ các nguyên tắc: một là, tính đến đặc thù của môn triết học; hai là, tính đến đặc thù của đối tượng giảng dạy. Theo tác giả, trong đổi mới nội dung giảng dạy, cần coi trọng việc đổi mới công tác biên soạn giáo trình, bảo đảm chiều sâu cũng như yêu cầu gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy từng học phần, từng bài giảng. Trong đổi mới phương pháp, cần kết hợp phương pháp thuyết trình – một phương pháp giảng dạy truyền thống với các phương pháp tích cực khác, như nêu vấn đề, thảo luận theo nhóm, hỏi đáp… gắn với sử dụng các phương tiện hiện đại nhằm khơi gợi, phát huy tính tích cực, chủ động và độc lập suy nghĩ của người học.

Thời gian đăng:: 21-11-2015 01:17:21 AM | Đã xem: 2938 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Vì sao đạo Công giáo được tiếp nhận ở Việt Nam?

Trong bài viết này, tác giả đã dựa vào cách tiếp cận từ góc độ xã hội học – văn hoá để lý giải vì sao đạo Công giáo được truyền bá và tiếp nhận ở Việt Nam. Theo đó, tác giả cho rằng, vấn đề trên xuất phát từ nhiều lý do, như đặc thù tư tưởng văn hoá, tư tưởng xã hội và nhân văn, cũng như hoạt động văn hoá - giáo dục của các giáo sĩ với tính cách chủ thể của quá trình truyền giáo. Nói cách khác, đạo Công giáo có một số giá trị mới so với các tôn giáo truyền thống, đáp ứng được sự thiếu hụt trong đời sống văn hoá tâm linh của người Việt…

Thời gian đăng:: 21-11-2015 12:48:26 AM | Đã xem: 3182 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Nghiên cứu chủ nghĩa duy vật biện chứng ở Việt Nam - Thành quả và những vấn đề đặt ra

Bài viết đề cập đến hai nội dung cơ bản: một số thành quả và vấn đề đặt ra từ việc nghiên cứu chủ nghĩa duy vật biện chứng ở Việt Nam. Trên cơ sở luận giải, làm rõ các kết quả trong nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển, về các quy luật và các phạm trù cơ bản… của phép biện chứng duy vật, tác giả cho rằng, những nghiên cứu đó đã góp phần truyền bá thế giới quan duy vật biện chứng, xây dựng cơ sở phương pháp luận cho nhận thức và hoạt động thực tiễn. Đồng thời, tác giả cũng nêu rõ những vấn đề đặt ra hiện nay, cả ở nghiên cứu cơ bản lẫn nghiên cứu ứng dụng, mà những người làm công tác nghiên cứu lý luận nói chung, nghiên cứu triết học nói riêng ở Việt Nam cần quan tâm và giải quyết một cách hiệu quả nhằm phát huy vai trò của triết học đối với thực tiễn xây dựng đất nước.

Thời gian đăng:: 21-11-2015 12:28:41 AM | Đã xem: 3708 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Sự chuyển biến của tư tưởng yêu nước Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại nửa đầu thế kỷ XX

Cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, lịch sử phát triển tư tưởng Việt Nam nói chung, tư tưởng triết học Việt Nam nói riêng đã có sự chuyển biến về chất, đặc biệt là sự chuyển biến của tư tưởng yêu nước Việt Nam từ truyền thống sang hiện đại. Đây là vấn đề quan trọng, thu hút nhiều công trình nghiên cứu, nhưng đến nay, vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau. Bài viết này góp phần làm rõ khái niệm tư tưởng yêu nước, tư tưởng yêu nước truyền thống Việt Nam; làm rõ bối cảnh lịch sử trong nước, khu vực và quốc tế đã tác động đến tư tưởng yêu nước và dẫn đến sự chuyển biến của tư tưởng yêu nước từ truyền thống sang hiện đại; vai trò của Hồ Chí Minh, nội dung tư tưởng yêu nước hiện đại, đặc sắc ở Hồ Chí Minh.

Thời gian đăng:: 19-11-2015 10:27:14 PM | Đã xem: 4908 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Tiếp tục đổi mới nghiên cứu và giảng dạy triết học ở nước ta

Bài viết tập trung phân tích 6 hướng để khắc phục những yếu kém trong nghiên cứu và giảng dạy triết học ở nước ta. Đó là: 1. Tiếp tục nghiên cứu triết lý phát triển của Việt Nam; 2. Triết học cần phải trở thành công cụ sắc bén trong đổi mới nhận thức, đổi mới phong cách tư duy; 3. Tăng cường nguồn tư liệu gốc và dịch ra tiếng Việt những tác phẩm triết học của các nhà triết học tiêu biểu; 4. Biên soạn lại giáo trình triết học theo hướng tăng thêm phần lịch sử triết học trước Mác và triết học hiện đại; 5. Mở rộng giao lưu, hợp tác với giới triết học nước ngoài; 6. Thành lập Hội Triết học Việt Nam.

Thời gian đăng:: 19-11-2015 10:23:01 PM | Đã xem: 720 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Tư tưởng về "đạo trị nước" ở các nhà nho Việt Nam

Tư tưởng về đạo trị nước ở các nhà Nho Việt Nam được thể hiện tập trung ở hai nội dung: thứ nhất, quan niệm về dân và vai trò của dân; thứ hai, đạo làm vua, đạo bề tôi, quan hệ vua – dân và vua – bề tôi. Tư tưởng này, một mặt, ở mức độ nhất định, cũng chịu ảnh hưởng quan niệm của Nho giáo Trung Quốc; mặt khác, được xây dựng và bị quy định bởi những điều kiện của xã hội Việt Nam, bởi những yêu cầu và nhiệm vụ thực tiễn đặt ra cho giai cấp phong kiến, cho dân tộc Việt Nam… Vì vậy, tư tưởng đó đã vượt ra ngoài sách vở kinh điển của Thánh hiền Nho giáo; góp phần giải đáp được những yêu cầu và nhiệm vụ của công cuộc giữ nước và dựng nước đặt ra, phù hợp với xu thế phát triển của xã hội Việt Nam thời kỳ phong kiến. Nó có những giá trị tích cực không thể phủ nhận.         

Thời gian đăng:: 18-11-2015 04:52:07 AM | Đã xem: 3785 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Phan Bội Châu

Chủ nghĩa dân tộc của Phan Bội Châu dưới nhãn quan triết học

Với xuất phát điểm là quan niệm coi triết học như là tư tưởng của con người trở thành sự tự nhận thức về cuộc sống và thế giới, tác giả đã trình bày những suy nghĩ của mình về chủ nghĩa dân tộc của Phan Bội Châu từ góc độ triết học. Theo tác giả, chủ nghĩa dân tộc của Phan Bội Châu được hình thành trên những nguyên lý triết học mà ông coi là nền tảng, như lẽ sống chết, quan hệ giữa lý và khí, tự do và bình đẳng, độc lập và tự cường dân tộc,… Từ góc độ triết học, tác giả đã luận giải những biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc ở Phan Bội Châu, khi quy giản chúng về một số nguyên tắc chủ đạo và từ đó đi đến kết luận: chủ nghĩa dân tộc của Phan Bội Châu đã vượt qua giới hạn tầm nhìn Nho giáo, tiếp thu các giá trị tư tưởng phổ biến của thời đại để đi đến hai mục đích lớn là giải phóng dân tộc và xây dựng một nước Việt Nam mới. 

Thời gian đăng:: 17-11-2015 05:14:02 AM | Đã xem: 2225 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Hồ Quý Ly (Ảnh minh họa)

Một số tư tưởng và chính sách cải cách của Hồ Quý Ly

Trong lịch sử tư tưởng Việt Nam, tư tưởng canh tân, cải cách luôn có một vị trí đặc biệt, được hình thành và phát triển do yêu cầu của lịch sử. Trong hệ tư tưởng cải cách ấy, tư tưởng cải cách của Hồ Quý Ly có vị trí đặc biệt. Bài viết muốn đề cập tới một số tư tưởng và chính sách cải cách của ông về xã hội, văn hoá - giáo dục,… mà qua đó, đã tạo điều kiện cho việc xác lập một thể chế chính trị mới – nhà nước chính trị trung ương tập quyền.

Thời gian đăng:: 09-11-2015 04:12:45 AM | Đã xem: 7561 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Ảnh hưởng triết học phương Tây trong quan niệm của Phan Bội Châu về con người (Qua "Nhân sinh triết học")

Phan Bội Châu là người có vị trí đặc biệt trong lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông được coi như “chiếc cầu nối” giữa truyền thống và hiện đại. Trong tác phẩm Nhân sinh Triết học, với nền học vấn của phương Đông, trên cơ sở những giá trị dân tộc, Phan Bội Châu đã biết cách tiếp nhận những giá trị hiện đại của triết học phương Tây, đặc biệt là vấn đề phương pháp để làm mới quan niệm về con người. Trong tác phẩm này, nghiên cứu về con người của ông được sử dụng qua các khái niệm nhân thể, nhân tính, nhân dục, nhân cách, nhân sự. Qua đó, ông khẳng định những giá trị truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam; đồng thời, kêu gọi nhân dân biết cách giữ lấy giá trị truyền thống cũng như tiếp nhận những giá trị mới phù hợp của thời đại để đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:56:16 AM | Đã xem: 1363 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Tư tưởng thẩm mỹ của Nguyễn Đức Đạt

Tư tưởng thẩm mỹ của Nguyễn Đức Đạt chủ yếu được thể hiện trong lĩnh vực nghệ thuật. Là nhà Nho chính thống, Nguyễn Đức Đạt đã lý giải các vấn đề: bản chất, chức năng của nghệ thuật, tính thời đại của nghệ thuật, nội dung, hình thức của nghệ thuật, cũng như các vấn đề về nhân cách và tài năng nghệ sĩ từ lập trường mỹ học Nho giáo. Tính độc đáo và theo đó, đóng góp của ông là ở chỗ, đã cố gắng cụ thể hoá, làm phong phú và sống động lại những giá trị mỹ học Nho giáo; qua đó, góp phần vào xu hướng tự khẳng định nền văn hoá Việt Nam thế kỷ thứ XIX. Với những đóng góp đó, có thể coi tư tưởng mỹ học của Nguyễn Đức Đạt là hồi vĩ thanh của mỹ học Nho giáo ở Việt Nam. Cùng với những đóng góp đó, tác giả cũng nêu lên một số hạn chế trong quan điểm của Nguyễn Đức Đạt.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:50:51 AM | Đã xem: 1414 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tư tưởng đạo đức của ông

Sống gần trọn một thế kỷ, Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585), một nhà trí thức có cuộc đời hoạt động đặc biệt, đã để lại nhiều tác phẩm thơ văn lớn phản ánh suy tư của ông về cuộc sống. Những tư tưởng đạo đức của ông phản ánh sâu sắc thời kỳ biến động dữ dội của xã hội Việt Nam thế kỷ XVI. Tư tưởng nhân đạo, thân dân, yêu hoà bình, khoan dung, gắn con người với thiên nhiên, tin tưởng vào khả năng của thế hệ trẻ… làm cho Nguyễn Bỉnh Khiêm trở thành nhà văn hoá lớn của nhân dân Việt Nam.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:46:34 AM | Đã xem: 7273 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam - Những nét tương đồng và khác biệt

Đối với Nhật Bản, Thần đạo là một tôn giáo giữ vị trí độc tôn và có ảnh hưởng lớn trong đời sống tâm linh của người dân. Trong khi đó, tín ngưỡng dân gian Việt Nam phản ánh rất rõ những đặc trưng của nền văn minh lúa nước. Một mặt, giữa Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam có những nét tương đồng, bắt nguồn từ cái nôi chung – văn hoá phương Đông, trong đó điểm xuất phát của sự giống nhau trong văn hoá của hai dân tộc là kinh tế nông nghiệp. Mặt khác, giữa Thần đạo Nhật Bản và tín ngưỡng dân gian Việt Nam cũng có những nét khác biệt, mà biểu hiện tập trung nhất là ở chỗ: tín ngưỡng của người Việt mang tính dân dã và chưa thể trở thành một tôn giáo; ngược lại, ở Nhật Bản, Thần đạo trở thành một tôn giáo chính thống. Chính sự khác biệt này đã tạo nên nét độc đáo của Thần đạo Nhật Bản và bản sắc riêng của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:52:40 AM | Đã xem: 2638 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Về nguồn gốc của triết học Việt Nam

Theo chúng tôi, cần phải khẳng định rằng, Việt Nam có triết học. Về nguồn gốc nhận thức, ngay từ thời kỳ Đông Sơn, nhận thức của người Việt đã đạt đến trình độ tư duy trừu tượng và thực tế, đã có sự hình thành những mầm mống của triết học. Nguồn gốc xã hội của triết học Việt Nam có nét đặc thù riêng – không gắn với sự phân chia giai cấp trong xã hội, mà chủ yếu gắn với công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm để giành và giữ vững độc lập của dân tộc. Bắt đầu từ khi nước ta bước vào thời kỳ xây dựng quốc gia độc lập (thế kỷ X), những tư tưởng triết học về xã hội, về thực tiễn giữ vai trò trung tâm và xuyên suốt cho đến sau này. Triết học Việt Nam tiếp tục được kế thừa, bổ sung, phát triển và đặc biệt, đã toả sáng rực rỡ trong tư tưởng triết học của Hồ Chí Minh.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 01:48:43 AM | Đã xem: 1549 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Ảnh minh họa

Khía cạnh quyền con người, quyền công dân và quản lý nhà nước trong bộ Quốc triều hình luật

Quốc triều hình luật - Luật hình triều Lê (tên gọi khác là Luật Hồng Đức) là bộ luật được ra đời ngay từ khi Lê Lợi lên ngôi vua và ngày càng được bổ sung, hoàn chỉnh. Mặc dù được xây dựng từ thế kỷ XV trong một xã hội phong kiến nhưng các nhà lập pháp triều Lê đã biết kết hợp những ưu điểm của Nho giáo với những giá trị truyền thống của dân tộc để tạo ra một bộ luật mà cho đến ngày nay vẫn còn có giá trị. Ở bài viết này, chúng muốn đề cập tới những giá trị về quyền con người, quyền công dân và quản lý nhà nước được thể hiện trong bộ luật này. 

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:53:12 AM | Đã xem: 734 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Nguyễn Trãi (1380-1442)

Về mối quan hệ tam giáo trong tư tưởng Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (1380-1442) là nhân vật có số phận khá éo le trong lịch sử. Ông là người có công xây dựng nên một triều đại song lại bị đẩy ra ngoài lề chính sự và phải nhận nỗi oan khốc. Có thể, chính nhân tình thế thái thời bấy giờ đã khơi dậy trong Nguyễn Trãi những phản tư triết học sâu sắc. Xuất thân từ truyền thống Nho học, thấm nhuần sâu sắc đạo thánh hiền nhưng đến một thời điểm nào đó, Nguyễn Trãi đã tìm đến Phật giáo và Đạo giáo để mở rộng và làm sâu sắc thêm suy nghĩ của mình. Điều này là do Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo có những yếu tố bổ sung cho nhau và trong mỗi học thuyết đều chứa đựng những giá trị mang tính phổ quát.

Thời gian đăng:: 01-11-2015 12:45:24 AM | Đã xem: 2898 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Lê Quý Đôn (Nguồn: Internet)

Lê Quý Đôn và các tư tưởng đạo đức của ông

Lê Quý Đôn (1726 – 1784) là nhà bác học lớn của Việt Nam trong thế kỷ XVIII. Ông nghiên cứu nhiều lĩnh vực, như sử học, xã hội học, dân tộc học, văn học, nghệ thuật. Các tư tưởng triết học, văn hoá  học…, nói chung là khoa học  xã hội và nhân văn được trình bày trong các trước tác của ông có đặc điểm kết hợp giữa phân tích sâu sắc về lý luận và phản ánh đời sống thực tế. Trong tư tưởng đạo đức của mình, Lê Quý Đôn đề cao đạo đức Nho gia, đạo đức thời Nghiêu – Thuấn. Theo ông, với mỗi con người, đạo đức là cần thiết nhưng không thể bỏ qua tài năng. Tài năng và đức độ đều quan trọng như nhau. Ở tầm vĩ mô, trong đường lối trị nước, tư tưởng đạo đức của Lê Quý Đôn là tư tưởng kết hợp đức trị với pháp trị.

Thời gian đăng:: 17-06-2015 04:37:16 AM | Đã xem: 1518 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
Đặng Huy Trứ (Nguồn: Internet)

Tư tưởng yêu nước trên lập trường canh tân của Đặng Huy Trứ

Đặng Huy Trứ sinh năm 1825, mất năm 1874, tự Hoàng Trung, hiệu Vọng Tân, Tỉnh Trai, là người làng Thanh Hương, xã Hương Xuân, huyện Hưng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Ông là một nhà Nho, một người yêu nước chống Pháp trên lập trường canh tân của dân tộc ở nửa cuối thế kỷ XIX. 

Thời gian đăng:: 16-06-2015 10:22:05 PM | Đã xem: 1320 | Phản hồi: 0 | Chuyên mục: Triết học Việt Nam
  Trang trước  1 2 3 4  Trang sau
 

Bài mới nhất