Vấn đề khai sáng và quan điểm triết học về lịch sử: Trường hợp I.Kant và M.Foucault Vấn đề khai sáng và quan điểm triết học về lịch sử: Trường hợp I.Kant và M.Foucault
(08/02/2022)
Bài viết nhằm mục đích giải quyết vấn đề khai sáng được Immanuel Kant đưa ra từ năm 1784 và không ngừng tiếp tục bàn luận, phê phán bởi các học giả đi sau, đặc biệt là quan điểm của Michel Foucault. Theo đó, khai sáng được xem như là hành động giải phóng con người ra khỏi ý thức phụ thuộc, trở thành cuộc cách mạng trong triết học về nhận thức. Lịch sử triết học dưới góc nhìn khai sáng, từ đây trở thành một hệ thống các quan điểm về sự vận động, phê phán và thay thế lẫn nhau của các dòng tư tưởng. ở mỗi lần phê phán và thay thế lẫn nhau ấy, nhân loại từng bước giải phóng mình ra khỏi sự ấu trĩ về nhận thức, lạc hậu về tư tưởng, đưa văn minh con người tiến xa đến đỉnh cao của sự tự do trong sáng tạo.
Về vị trí của nền thần học triết học Tây Âu Trung cổ Về vị trí của nền thần học triết học Tây Âu Trung cổ
(29/11/2021)
Trên cơ sở trình bày một cách vắn tắt về những nội dung căn bản nhất của nền thần học triết học Tây Âu Trung cổ, trong bài viết này, tác giả đã sơ bộ đưa ra những đánh giá về vị trí của nền thần học triết học này với hy vọng người đọc có được cái nhìn đúng đắn, khách quan về nó.
Quan niệm của B.Russell về tôn giáo Quan niệm của B.Russell về tôn giáo
(28/10/2021)
B.Russell không chỉ có đóng góp vào việc phát triển triết học phân tích, mà còn vào nhiều lĩnh vực khác nhau. Phân tích những cống hiến của ông trong lĩnh vực tôn giáo, trong bài viết này, tác giả đã đưa ra và luận giải quan niệm của ông về: 1. Mối quan hệ giữa tôn giáo và khoa học; 2. Niềm tin tôn giáo; 3. Những đóng góp của tôn giáo trong nền văn minh nhân loại.
Xôcrát với châm ngôn “Hãy nhận thức chính mình” Xôcrát với châm ngôn “Hãy nhận thức chính mình”
(22/09/2021)
“Hãy nhận thức chính mình” - đó là câu cách ngôn được ghi tại đền Apôlông ở Đenphy. Theo truyền thuyết, tác giả của câu cách ngôn này là Hylông - một trong bảy nhà thông thái của Hy Lạp cổ đại(1). Đền Apôlông là nơi có uy quyền rất lớn đối với mọi người dân Hy Lạp. Tương truyền rằng, khi sấm truyền ý nguyện của cha mình là thần Dớt, bản thân Apôlông đã đưa ra lời tiên tri thông qua miệng một nhà tiên tri của thành phố Đenphy.
Thần thoại Hy Lạp với sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại Thần thoại Hy Lạp với sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại
(24/08/2021)
Bài viết phân tích thần thoại Hy Lạp với tính cách cội nguồn lý luận cho sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại. Theo tác giả, các nhà triết học Hy Lạp cổ đại đã tiếp nhận có phê phán những tư tưởng trong thần thoại Hy Lạp để xây dựng nên những học thuyết nói chung và tư tưởng biện chứng nói riêng. Nói cách khác, giữa thần thoại và triết học Hy Lạp cổ đại luôn có mối liên hệ mang tính phát sinh thể hiện ở sự thống nhất phương pháp nhìn nhận thế giới.
Phranxi Bêcơn với dự án “Đại phục hồi khoa học” Phranxi Bêcơn với dự án “Đại phục hồi khoa học”
(29/07/2021)
Phranxi Bêcơn (Francis Bacon, 1561 – 1626) - ông tổ của chủ nghĩa duy vật Anh và khoa học thực nghiệm đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử triết học nói riêng, lịch sử tư tưởng nói chung với phong cách tư duy mới, thể hiện bước phát triển tất yếu của tư duy con người trước những biến đổi của thực tiễn.
Các định đề cơ bản trong đạo đức học I.Kant Các định đề cơ bản trong đạo đức học I.Kant
(09/07/2021)
Trong bài viết này, tác giả tập trung phân tích 3 định đề cơ bản trong đạo đức (lý tính thực tiễn) của I.Kant – Có một linh hồn bất tử ở thế giới bên kia, có tự do tuyệt đối ở thế giới bên kia và có Thượng đế ở thế giới bên kia – với tư cách những định đề đóng vai trò như những giả thiết tất yếu cho mọi hành vi đạo đức của con người trong quá trình vươn tới sự Thiện – tối cao, như những mệnh đề mà sự tồn tại của các quy tắc đạo đức phải phụ thuộc vào chúng, còn bản thân chúng sở dĩ có giá trị như những định đề là nhờ sự tồn tại của các quy tắc đạo đức.
Sự khác biệt trong quan niệm của C.Mác và J.Rawls về công bằng xã hội Sự khác biệt trong quan niệm của C.Mác và J.Rawls về công bằng xã hội
(16/02/2021)
Trong bài viết này, tác giả đã phân tích quan niệm của C.Mác và của J.Rawls về công bằng xã hội; làm rõ thêm sự khác biệt trong quan niệm của các ông về vấn đề này, nhất là sự khác biệt trong quan điểm về xuất phát điểm bình đẳng dựa trên sự tự nguyện về quan hệ khế ước bảo đảm công bằng xã hội. Cả C.Mác và J.Rawls đều thấy khế ước luôn gắn với quan hệ hợp tác và tự nguyện. Song, khác với J.Rawls, C.Mác không tuyệt đối hoá, lý tưởng hoá và trừu tượng hoá sự tự nguyện và xuất phát điểm bình đẳng.
"Cuộc cách mạng nhân học" trong triết học tôn giáo phương Tây hiện đại
(11/10/2018)
“Cuộc cách mạng nhân học” đang diễn ra trong triết học tôn giáo phương Tây hiện đại là cuộc cách mạng nhằm mục đích xây dựng hệ ý thức tôn giáo mới trên cơ sở giải quyết antinomia giữa “cái siêu việt” và “cái nội tại” với khát vọng tạo ra một bước ngoặt trong nhận thức về con người trên bình diện triết học. Luận giải quan niệm của một số trào lưu triết học phương Tây hiện đại trong việc giải quyết antinomia này, tác giả bài viết đã làm rõ thực chất của “cuộc cách mạng nhân học” này là ở chỗ, nó đã làm thay đổi một cách khá căn bản mối quan hệ chủ đạo Thiên Chúa – con người, đặc biệt là trong thần học Tin lành và do vậy, dẫn đến sự hình thành ý thức tôn giáo mới – khắc phục chủ nghĩa Thiên Chúa là trung tâm, khi con người nâng cao các giá trị tự thân đồng thời vẫn giữ lại trong mình hình ảnh Thiên Chúa.
Xem tin phát hành ngày:

Liên hệ với chúng tôi:

Bản quyền thuộc về Viện Triết Học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Điện thoại: +84 (024)35140527, +84 (024)35141134, Fax: +84 (024)35141935

Email: vnphilosophy@yahoo.com

Địa chỉ: 59 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội.

Giấy phép số 211/GP-BC của Bộ VHTT cấp ngày 29 tháng 5 năm 2007