Giá trị nhân văn trong tư tưởng Phan Bội Châu Giá trị nhân văn trong tư tưởng Phan Bội Châu
(17/06/2022)
Trong tư tưởng của Phan Bội Châu, giá trị nhân văn là một trong những vấn đề cốt lõi. Nó là tổng hợp các nội dung: Quan điểm đề cao vai trò, địa vị và giá trị của con người, của nhân dân; lòng nhân ái, vị tha, thể hiện ở tình yêu đồng bào, giống nòi, Tổ quốc; quan điểm quan tâm đến giáo dục, phát triển hoàn thiện con người và quan điểm lý tưởng giải phóng cho dân tộc Việt Nam. Tất cả những nội dung này đều xuất phát từ tôn chỉ là tinh thần dân tộc và lòng yêu nước thương nòi, với sự thống nhất chặt chẽ giữa văn hóa và chính trị, giữa tính dân tộc và tính nhân loại. Giá trị nhân văn trong tư tưởng của Phan Bội Châu không chỉ góp phần làm phong phú, sâu sắc tinh thần và giá trị nhân văn truyền thống của dân tộc Việt Nam, mà còn góp phần khẳng định, khơi dậy sức mạnh của con người và dân tộc Việt Nam, thức tỉnh lòng yêu nước, cổ vũ, động viên, tập hợp quần chúng anh dũng đứng lên đánh đuổi giặc Pháp, giành lại độc lập cho dân tộc, tự do cho đất nước và hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam.
Tư tưởng của Nguyễn An Ninh về khoa học Tư tưởng của Nguyễn An Ninh về khoa học
(08/06/2022)
Đầu thế kỷ XX, trên diễn đàn tư tưởng Việt Nam, Nguyễn An Ninh là một trong những nhà tư tưởng đầu tiên bàn về những vấn đề khoa học, như sự khác nhau giữa khoa học phương Đông và phương Tây, vấn đề người máy, giải thích hiện tượng sao chổi, vấn đề khoa học hải dương, khoa học về con người, v.v.. Đồng hành với các phong trào “đổi học thuật” của Phan Bội Châu, “chấn dân khí” của Phan Châu Trinh, tư tưởng khoa học của Nguyễn An Ninh đã góp phần chuyển biến tư duy của dân tộc từ niềm tin vào lực lượng thần thánh sang hiểu biết tri thức khoa học. Nghiên cứu tư tưởng khoa học của Nguyễn An Ninh có thể rút ra bài học coi trọng sự tuyên truyền, phổ biến tư tưởng khoa học tiến bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Con người thời biến Ngô Thì Nhậm - Quan niệm Con người thời biến Ngô Thì Nhậm - Quan niệm "thời" của Kinh Dịch và Khổng Tử
(03/06/2022)
Thế kỷ XVI - XVIII là thời kỳ bất ổn nhất trong lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam, thời kỳ mà sự bất toàn của chế độ phong kiến được thể hiện một cách toàn diện và sâu sắc. Trong bối cảnh “thời biến” đó, có một nhân vật mà người ta thấy hiện diện trong mọi biến cố lớn của lịch sử, với nhiều tư cách, mà trong tư cách nào cũng thể hiện rất xuất sắc. Cuộc đời hoạt động của ông cũng để lại nhiều tranh cãi bởi có nhiều tư cách đối lập, nhiều gương mặt hoạt động phong phú, nhiều quan điểm chính trị mâu thuẫn, tư tưởng khác biệt nhau hiện thân trong một con người - Nhân vật ấy là Ngô Thì Nhậm. Bài viết này muốn góp phần tìm kiếm lời giải nhất quán cho những tư cách phức tạp và lối ứng xử chính trị đầy mâu thuẫn của Ngô Thì Nhậm qua quan niệm về chữ “Thời”.
Tư tưởng triết học của Nguyễn Bỉnh Khiêm về tự nhiên và cách ứng xử của con người với tự nhiên Tư tưởng triết học của Nguyễn Bỉnh Khiêm về tự nhiên và cách ứng xử của con người với tự nhiên
(29/04/2022)
Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhà tư tưởng lớn trong lịch sử Việt Nam thời trung đại. Tư tưởng của ông phản ánh sâu sắc nhiều phương diện của đời sống xã hội. Bài viết phân tích nội dung tư tưởng triết học Nguyễn Bỉnh Khiêm về tự nhiên, trong đó tập trung vào vấn đề nhận thức tự nhiên trong mối quan hệ với con người và phương cách ứng xử của con người đối với tự nhiên. Chúng tôi hy vọng bài viết góp phần bổ sung nội dung nghiên cứu về tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm từ bình diện triết học mà lâu nay còn ít được quan tâm.
Về những giá trị văn hóa vật thể của Phật giáo thời kỳ Lý - Trần Về những giá trị văn hóa vật thể của Phật giáo thời kỳ Lý - Trần
(28/04/2022)
Với thời gian tồn tại gần 400 năm, văn hóa Phật giáo thời kỳ Lý - Trần đã để lại một khối lượng đồ sộ các di sản văn hóa vật thể có giá trị to lớn trên các phương diện kiến trúc, xây dựng, hội họa, điêu khắc, mỹ thuật...; biểu hiện cụ thể qua các di tích và hiện vật thờ cúng, như chùa, tháp, lăng mộ, bi ký, tranh vẽ, tượng, đồ thờ... Bài viết này chỉ ra các giá trị văn hóa vật thể của Phật giáo thời kỳ Lý - Trần. Các giá trị đó có thể coi là cơ sở để xây dựng một chiến lược bảo tồn lâu dài, nhằm kế thừa, khai thác, sử dụng và phát huy các giá trị văn hóa vật thể của Phật giáo trong công cuộc đổi mới đất nước.
Quan niệm của Minh Mệnh về phương thức xây dựng bộ máy nhà nước Quan niệm của Minh Mệnh về phương thức xây dựng bộ máy nhà nước
(28/04/2022)
Là người chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Nho giáo nên Minh Mệnh muốn áp dụng những chuẩn mực tư tưởng và văn hóa Nho giáo vào bối cảnh kinh tế - xã hội Việt Nam lúc bấy giờ. Định hướng chính trị của Minh Mệnh là xây dựng một nhà nước lý tưởng. Nhà nước lý tưởng trong quan niệm của Minh Mệnh là nhà nước tập quyền mạnh, có chủ quyền và bản sắc văn hóa riêng. Trong quá trình trị vì đất nước, Minh Mệnh đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách nhằm hiện thực hóa định hướng chính trị xây dựng nhà nước thống nhất, trong đó nổi bật là quan niệm về phương thức xây dựng bộ máy nhà nước thống nhất.
Tiền đề tư tưởng Nho giáo cho sự hình thành quan niệm Tiền đề tư tưởng Nho giáo cho sự hình thành quan niệm "tâm" của Nguyễn Bỉnh Khiêm
(20/04/2022)
Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhà trí thức Nho học, nhà hoạt động chính trị tiêu biểu Việt Nam thế kỷ XVI. Trong tư tưởng của ông, quan niệm về “Tâm” thể hiện sự chiêm nghiệm, những trăn trở suy tư về nhân tình thế thái rất rõ nét. Tuy nhiên, cho đến nay, những nghiên cứu chuyên sâu, luận giải về quá trình hình thành tư tưởng này của ông chưa được đề cập một cách đầy đủ. Chính vì vậy, để góp phần tìm hiểu quan niệm “Tâm” của Nguyễn Bỉnh Khiêm, trong bài viết này, tác giả tập trung trình bày tiền đề tư tưởng Nho giáo - một trong những tiền đề cơ bản cho sự hình thành quan niệm về “tâm” của Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Hiếu trong Lê triều hình Hiếu trong Lê triều hình
(03/03/2022)
Lê triều hình luật được coi là một trong những bộ luật hoàn chỉnh nhất trong lịch sử pháp luật của nhà nước phong kiến Việt Nam. Bộ luật này chứa đựng nhiều giá trị và nội dung tư tưởng rộng lớn, là cơ sở và nền tảng trong việc xây dựng nhà nước phong kiến thịnh trị thời Lê sơ. Thông qua các điều luật trong Lê triều hình luật, chúng ta thấy rõ được những quy định nhằm bảo vệ các quyền cơ bản của con người, không chỉ bênh vực tầng lớp quan lại mà còn có nhiều điều luật bênh vực các tầng lớp khác trong xã hội như phụ nữ, trẻ em, người già... Tầm vóc và giá trị của Lê triều hình luật là vô cùng to lớn. Song, trong bài viết này chúng tôi chỉ tập trung vào một vấn đề cụ thể, đó là Hiếu. Bởi vì, có thể nói rằng, Hiếu là giá trị đạo đức căn bản trong đời sống con người, là đạo ăn ở của con cháu với tổ tiên, ông bà, cha mẹ.
Góp phần tìm hiểu tư tưởng chính trị của Ngô Thì Góp phần tìm hiểu tư tưởng chính trị của Ngô Thì
(27/01/2022)
Ngô Thì Nhậm (1746 - 1803) là một trong những nhà tư tưởng lớn của Việt Nam ở thế kỷ XVIII. Tư tưởng mà ông để lại có nội dung khá phong phú và đặc sắc; và một trong những nội dung ấy là tư tưởng chính trị. Tư tưởng chính trị của Ngô Thì Nhậm được thể hiện qua các quan điểm về mệnh trời và ý dân, lòng dân, thân dân; quan điểm về đạo làm vua và làm tôi; quan điểm về phương pháp trị nước, về sử dụng hiền tài; quan điểm và khát vọng xây dựng một xã hội lý tưởng thanh bình, thịnh trị. Nếu bỏ qua những hạn chế do sự chế định của thời đại, tư tưởng chính trị của ông vẫn là những bài học thiết thực và bổ ích đối với nước ta hiện nay.
Tư tưởng kết hợp đức trị với pháp trị trong đường lối trị nước của triều đại Lê sơ và ý nghĩa lịch sử của nó Tư tưởng kết hợp đức trị với pháp trị trong đường lối trị nước của triều đại Lê sơ và ý nghĩa lịch sử của nó
(29/11/2021)
Trên cơ sở làm rõ một số tiền đề cơ bản của đường lối trị nước kết hợp giữa “đức trị” và “pháp trị” dưới thời Lê sơ, bài viết đã làm rõ nội dung chủ yếu của đường lối trị nước đó cũng như sự kết hợp giữa yếu tố đức trị và pháp trị. Đồng thời, tác giả cũng làm rõ ý nghĩa lịch sử của đường lối trị nước kết hợp giữa đức trị và pháp trị của triều đại Lê sơ đối với các triều đại phong kiến Việt Nam sau đó.
Xem tin phát hành ngày:

Liên hệ với chúng tôi:

Bản quyền thuộc về Viện Triết Học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Điện thoại: +84 (024)35140527, +84 (024)35141134, Fax: +84 (024)35141935

Email: vnphilosophy@yahoo.com

Địa chỉ: 59 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội.

Giấy phép số 211/GP-BC của Bộ VHTT cấp ngày 29 tháng 5 năm 2007