Sáng ngày 16 tháng 10 năm 2026, tại Trường Đại học Văn Hiến (Thành phố Hồ Chí Minh), Viện Triết học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với Trường Đại học Văn Hiến đã tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Phát huy hệ giá trị quốc gia trong thực tiễn phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh”.

Tọa đàm là một hoạt động khoa học thuộc nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu, phát huy hệ giá trị quốc gia phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới”, mã số KX.03.03/21-30 do TS. Trần Tuấn Phong làm chủ nhiệm. Đề tài nằm trong Chương trình KX.03/21-30: “Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực nhân văn phục vụ phát triển đất nước”.

Tham dự toạ đàm, về phía đề tài, có sự tham gia TS. Trần Tuấn Phong (Chủ nhiệm Nhiệm vụ), TS. Vũ Thị Thu Hằng (Thư ký Nhiệm vụ); về phía Trường Đại học Văn Hiến có PGS, TS. Nguyễn Thị Thu Trang (Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Văn Hiến), ThS. Nguyễn Đỗ Tùng (Giám đốc Điều hành, Phó Bí thư Đảng ủy Trường ĐH Văn Hiến), TS. Huỳnh Thị Mai Trinh (Trưởng khoa Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn); đại diện của Hội Triết học Việt Nam có GS, TS. Phạm Văn Đức (Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam), TS. Nguyễn Đức Tài (Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Triết học Việt Nam). Ngoài ra, tọa đàm còn có sự tham gia của các nhà nghiên cứu thuộc Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, các thành viên của đề tài và giảng viên Trường Đại học Văn Hiến.

Thay mặt đoàn chủ toạ, GS, TS. Phạm Văn Đức phát biểu khai mạc và nhấn mạnh rằng, “Giá trị chỉ có sức sống khi đi vào nhận thức, trở thành động lực hành động và được bảo đảm bằng những điều kiện thực tế”. Vì vậy, các trao đổi tại tọa đàm cần trả lời hai câu hỏi có tính biện chứng là: hệ giá trị quốc gia định hướng sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh như thế nào, và thực tiễn của Thành phố bổ sung gì cho nhận thức chung về việc nghiên cứu, thực hiện và phát huy các giá trị ấy. GS, TS. Phạm Văn Đức đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, dẫn chứng bằng ví dụ cụ thể, kể cả những kinh nghiệm chưa thành công và đưa ra các kiến nghị. Đại diện trường Đại học Văn Hiến, PGS, TS. Nguyễn Thị Thu Trang phát biểu chào mừng và mong rằng, toạ đàm sẽ thu được những kết quả mong đợi.

Tọa đàm khoa học “Phát huy hệ giá trị quốc gia trong thực tiễn phát triển của

Thành phố Hồ Chí Minh”

Trên tinh thần đó, các tham luận của tọa đàm tập trung thảo luận ba vấn đề nổi bật:

Thứ nhất, quan hệ giữa hệ giá trị quốc gia với mục tiêu phát triển và hạnh phúc của con người. Các tham luận đã cố gắng làm rõ cách kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội; khuyến khích làm giàu chính đáng với chăm lo cho người yếu thế; phát triển hiện đại với gìn giữ tình người và gắn bó cộng đồng. TS. Vũ Thị Thu Hằng làm rõ vị trí của hệ giá trị quốc gia trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tham luận cũng đề cập đến việc tổ chức thực hiện lồng ghép các giá trị trong hệ giá trị quốc gia theo tinh thần của Quyết định số 1189/QĐ-TTg về triển khai đồng bộ các hệ giá trị. Tác giả Lê Quang Đức Anh nhận định công bằng, văn minh, hạnh phúc là tiêu chí để định hướng và đánh giá chuyển đổi số của Thành phố Hồ Chí Minh. Trong đó, công bằng là điều kiện, văn minh là phương thức, hạnh phúc là mục đích. Bên cạnh đó, các tham luận cũng đã kiến giải về công bằng xã hội như một điều kiện để con người phát triển khả năng. Gắn với thực tiễn của Thành phố Hồ Chí Minh, các bài viết cũng phân tích tính năng động, sáng tạo, nghĩa tình như những giá trị đặc trưng của con người nơi đây.

TS. Vũ Thị Thu Hằng phát biểu tại Tọa đàm khoa học “Phát huy hệ giá trị quốc gia trong thực tiễn phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh”

Thứ hai, điều kiện để chuyển giá trị thành hành vi và kết quả trong đời sống. Muốn đề cao sáng tạo phải có cơ chế bảo vệ sáng kiến; muốn thượng tôn pháp luật phải bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng trong thực thi; muốn phát huy nghĩa tình phải duy trì được sự tương trợ bền vững trong cộng đồng. Nhóm tác giả ThS. Tạ Trần Trọng và TS. Nguyễn Hữu Vượng cho rằng, giá trị đi qua ba khâu: nhận thức, niềm tin, hành vi. Trong đó, nhận thức có thể truyền đạt trực tiếp; niềm tin và hành vi chỉ hình thành qua trải nghiệm của chính chủ thể. Tiếp nối ý tưởng đó, ThS. Tạ Trần Trọng cho rằng, trong ba phương thức hiện thực hóa giá trị, thể chế hóa giữ vai trò quyết định, vì hành vi xã hội chịu chi phối trực tiếp của lợi ích. Trong khi đó, ThS. Nguyễn Thị Thu Túy tập trung làm rõ điều kiện để một giá trị cụ thể như dân chủ trở thành giá trị hiện thực qua quyền làm chủ của nhân dân ở Thành phố như thế nào. Còn nhóm tác giả TS. Hồ Mạnh Tùng, TS. Phạm Thị Quỳnh và ThS. Nguyễn Đức Hùng phân biệt giá trị lý tưởng với giá trị đang vận hành trong đời sống số có trí tuệ nhân tạo. Theo các tác giả, mọi định hướng giá trị phải được gắn với cơ hội thực hành cụ thể, như chủ trương khuyến sinh cần đi kèm trợ lực về việc làm, thu nhập và hạ tầng chăm sóc trẻ em.

Thứ ba, vai trò của giáo dục, đào tạo trong phát huy hệ giá trị quốc gia. Nhà trường giúp người học hiểu giá trị, biết suy xét, lựa chọn cách ứng xử, hình thành bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến. Môi trường quản trị, sự nêu gương của giảng viên và trải nghiệm thực tế của sinh viên đều góp phần vào quá trình đó. ThS. Huỳnh Văn Giàu phân tích việc lồng ghép các giá trị trong hoạt động giảng dạy của nhà trường trên nền tảng triết lý “Thành nhân trước thành danh”. Tác giả đã giới thiệu mô hình kết hợp các học phần lý luận chính trị với học trải nghiệm tại bảo tàng, di tích, cùng giáo dục pháp luật và các chiến dịch tình nguyện. Tham luận kiến nghị tích hợp các giá trị vào chuẩn đầu ra và đánh giá dựa trên minh chứng. Qua khảo sát 200 sinh viên tại trường Đại học Văn Hiến, ThS. Nguyễn Duy Hải cung cấp thêm dữ liệu thực chứng cho thấy rằng, 52% sinh viên có nhận thức về hệ giá trị quốc gia ở mức trung bình, 31% ở mức cao. Còn ThS. Tạ Trần Trọng và TS. Nguyễn Hữu Vượng chỉ ra bốn mâu thuẫn trong việc giáo dục giá trị cho sinh viên, nổi bật là mâu thuẫn giữa giá trị được dạy với giá trị được thực hành trong chính nhà trường. Các tác giả đề xuất chu trình hiểu - thực hành - tự đánh giá - lan tỏa, trong một môi trường đại học nhất quán với những gì được giảng dạy.

TS. Hồ Mạnh Tùng phát biểu tại Tọa đàm khoa học “Phát huy hệ giá trị quốc gia trong thực tiễn phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh”

Với tinh thần trao đổi thẳng thắn, khoa học, gắn lý luận với thực tiễn, tọa đàm đã góp phần làm sáng tỏ cả về lý luận và thực tiễn việc cụ thể hóa hệ giá trị quốc gia trong đời sống Thành phố Hồ Chí Minh, trong môi trường giáo dục nói riêng và trong bối cảnh mới nói chung.

Những vấn đề trao đổi tại tọa đàm là cơ sở tham khảo có ý nghĩa cho việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đổi mới hoạt động giáo dục, góp phần phát huy hệ giá trị quốc gia trong quá trình phát triển đất nước nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Tọa đàm khoa học quốc gia “Phát huy hệ giá trị quốc gia trong thực tiễn phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh” đã đạt được những kết quả quan trọng:

- Về lý luận: Tọa đàm làm rõ hơn vị trí của hệ giá trị quốc gia trong mục tiêu xã hội chủ nghĩa, đồng thời, cũng làm rõ cơ chế giá trị chuyển hóa qua nhận thức, niềm tin và hành vi. Bên cạnh đó là sự phân biệt giữa giá trị lý tưởng với giá trị đang vận hành trong đời sống.

- Về thực tiễn: Các tham luận cung cấp dữ liệu cụ thể về giáo dục, phát huy hệ giá trị quốc gia ở TP.HCM trong bối cảnh mới. Đó là vấn đề chuyển đổi số, đô thị thông minh và đo lường hạnh phúc. Mô hình giáo dục giá trị trong trường đại học hiện nay. Những thành tựu và khoảng trống được nêu ra đều có số liệu chứng minh.

- Về kiến nghị: Một điểm nhấn quan trọng của tọa đàm chính là việc đưa ra một số giải pháp trong việc giáo dục, phát huy hệ giá trị quốc gia trong bối cảnh mới nói chung và trong môi trường giáo dục nói riêng. Đó là công bằng, văn minh, hạnh phúc làm tiêu chí thẩm định dự án và thể chế hóa bao trùm số; bồi dưỡng năng lực phản tư số; tích hợp giá trị vào chuẩn đầu ra trong giáo dục đại học; đổi mới cách đánh giá giáo dục giá trị.

Kết quả tọa đàm là nguồn tư liệu quan trọng cho đề tài KX.03.03/21-30, đồng thời cung cấp những gợi ý thiết thực cho việc triển khai Quyết định số 1189/QĐ-TTg và Quyết định 2987/QĐ-BGDĐT trong ngành giáo dục./.

Tác giả: Nguyễn Hồng Đức