Chiều ngày 18/10/2026, tại Hội trường 1A, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm), Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm được thành lập theo Quyết định số 1828-QĐ/VHLKHXHVN của Chủ tịch Viện Hàn lâm đã tiến hành họp và đánh giá kết quả thực hiện Nhiệm vụ: “Tư tưởng Phật giáo nhập thế và vấn đề đặt ra ở Việt Nam hiện nay”, mã số: KHXH/NV/2025-07, do Viện Triết học là tổ chức chủ trì và TS. Trần Thị Thúy Ngọc làm chủ nhiệm.

Tham dự phiên họp, về phía cơ quan quản lý khoa học có TS. Nguyễn Thị Thu Hà - đại diện Ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế, Viện Hàn lâm. Về phía tổ chức chủ trì nhiệm vụ có TS. Vũ Thị Kiều Phương - Phó Viện trưởng Viện Triết học cùng các nhà khoa học, đại biểu quan tâm.

Hội đồng nghiệm thu gồm 07 thành viên là các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực triết học, tôn giáo học và lý luận chính trị: GS, TS. Lê Văn Lợi (Chủ tịch Viện Hàn lâm) - Chủ tịch Hội đồng; GS, TS. Phạm Văn Đức (Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam) - Phó Chủ tịch Hội đồng; GS, TS. Nguyễn Quang Hưng (Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN) - Ủy viên Phản biện 1; PGS, TS. Nguyễn Thị Thọ (Đại học Sư phạm Hà Nội), PGS, TS. Trần Thị Hạnh (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG HN), TS. Đoàn Trường Thụ (Tạp chí Cộng sản) và TS. Vũ Thị Kiều Phương (Viện Triết học) - Ủy viên, Thư ký Hội đồng.

Toàn cảnh phiên họp Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm

Nhiệm vụ KHXH/NV/2025-07 do GS, TS. Lê Văn Lợi chủ trì

TS. Trần Thị Thúy Ngọc - Chủ nhiệm Nhiệm vụ đã trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu chính và hệ thống sản phẩm đã hoàn thành, bao gồm: 01 Báo cáo tổng hợp, 01 Báo cáo tóm tắt, 01 Báo cáo kiến nghị, 01 Báo cáo tư vấn chính sách mang tên “Hoàn thiện cơ chế đánh giá hoạt động xã hội của cơ sở Phật giáo để thực hiện phương châm tốt đời đẹp đạo”, cùng 02 bài báo khoa học đã được công bố trên Tạp chí Triết học.

Báo cáo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về tư tưởng Phật giáo nhập thế, xây dựng bộ công cụ phân tích gồm hệ tiêu chí (T1–T5) nhằm nhận diện chuẩn xác tính chất nhập thế của các hoạt động Phật giáo đương đại, tránh đồng nhất mọi hoạt động từ thiện hay hiện diện xã hội thông thường với bản chất nhập thế chân chính. Đồng thời, đề tài đi sâu luận giải thực tiễn tham gia xã hội của Phật giáo Việt Nam, làm rõ nội hàm và mối quan hệ biện chứng trong phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, chỉ ra các mặt tích cực cũng như những thách thức, mâu thuẫn nảy sinh giữa yêu cầu nhập thế phụng sự và xu hướng thế tục hóa trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, chuyển đổi số.

TS. Trần Thị Thúy Ngọc - Chủ nhiệm nhiệm vụ

báo cáo tóm tắt các kết quả nghiên cứu trọng tâm

Đánh giá về giá trị khoa học và thực tiễn của công trình, các thành viên Hội đồng nghiệm thu thống nhất nhận định: Đề tài được tổ chức thực hiện nghiêm túc, công phu, nguồn dữ liệu đa dạng, bám sát các diễn biến tôn giáo - xã hội đương đại và cập nhật các căn cứ lý luận, chính trị, pháp lý đến tháng 10/2026.

Về mặt học thuật, GS,TS. Nguyễn Quang Hưng và PGS,TS. Trần Thị Hạnh đánh giá cao cách tiếp cận liên ngành lấy triết học làm chủ đạo; đề tài đã tạo được điểm nhấn phương pháp luận mới khi xây dựng khung tiêu chí thẩm định sự tương thích giữa hành động xã hội với giáo lý Phật giáo. Về mặt thực tiễn và tham mưu, PGS, TS. Nguyễn Thị Thọ và TS. Đoàn Trường Thụ nhấn mạnh Báo cáo tư vấn chính sách có tính thời sự cao, luận cứ xác đáng, đề xuất được giải pháp phân tầng khả thi giúp các cơ quan quản lý nhà nước và Giáo hội Phật giáo Việt Nam có công cụ đánh giá, định hướng hoạt động an sinh, thiện nguyện đúng hướng, nhất là trong bối cảnh chuẩn bị thực thi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo mới.

Bên cạnh những kết quả nổi bật, Hội đồng đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết để Ban Chủ nhiệm hoàn thiện sản phẩm: Cần rà soát, sắp xếp phần tổng quan nghiên cứu theo tiến trình lịch sử chặt chẽ hơn; phân tích sâu sắc hơn đặc thù của các hệ phái Phật giáo (Bắc tông, Nam tông, Khất sĩ); củng cố căn cứ pháp lý và lộ trình triển khai cơ chế đánh giá để tăng tính khả thi khi chuyển hóa thành chính sách.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, GS, TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, năng lực nghiên cứu của Ban Chủ nhiệm, đồng thời khẳng định sản phẩm của nhiệm vụ đạt chất lượng tốt, có cách tiếp cận vấn đề mới và có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoạch định chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước hiện nay.

Kết quả đánh giá, Hội đồng nghiệm thu nhất trí xếp loại Khá và đồng ý đề nghị xuất bản kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ thành ấn phẩm khoa học sau khi chỉnh sửa, tiếp thu theo kết luận của Hội đồng. Đối với Báo cáo tư vấn chính sách, 100% thành viên Hội đồng biểu quyết nhất trí đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình cấp có thẩm quyền (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Chính phủ) sau khi hoàn thiện./.

Tác giả: Trần Thị Thúy Ngọc