THÔNG BÁO HỘI THẢO QUỐC TẾ

“Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg về dân chủ: giá trị lý luận và thực tiễn”

(Ho Chi Minh and Rosa Luxemburg on democracy: theoretical and practical values)

Thông tin chung:

Trong những thập niên đầu thế kỷ XXI, vấn đề dân chủ tiếp tục là một trong những chủ đề trung tâm của lý luận chính trị và thực tiễn phát triển toàn cầu. Tuy nhiên, dân chủ ngày nay không còn được hiểu thuần túy như một mô hình thể chế chính trị với các cơ chế bầu cử đại diện, mà đang được tái định nghĩa trong mối liên hệ với các yêu cầu về công bằng xã hội, phát triển bền vững, chuyển đổi số, và sự tham gia thực chất của công dân vào quá trình ra quyết định. Trong bối cảnh đó, việc trở lại với những di sản lý luận của các nhà tư tưởng cách mạng thế kỷ XX như Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, mà còn có giá trị phương pháp luận sâu sắc đối với việc tái cấu trúc lý luận về dân chủ hiện nay.

Thế giới đương đại đang chứng kiến đồng thời hai xu hướng trái chiều: một mặt là sự mở rộng các hình thức tham gia chính trị thông qua công nghệ số và các mạng lưới xã hội; mặt khác là sự gia tăng của chủ nghĩa dân túy, tình trạng tập trung quyền lực, khủng hoảng niềm tin vào các thiết chế dân chủ truyền thống, và sự phân hóa xã hội ngày càng sâu sắc. Những thách thức này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xem xét lại các nền tảng lý luận của dân chủ: dân chủ là gì, chủ thể của dân chủ là ai, và cơ chế bảo đảm dân chủ thực chất được vận hành như thế nào.

Trong bối cảnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg cung cấp hai cách tiếp cận có tính bổ sung và đối thoại sâu sắc. Hồ Chí Minh tiếp cận dân chủ từ yêu cầu giải phóng dân tộc và xây dựng một nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; dân chủ gắn liền với quyền làm chủ toàn diện của nhân dân trong cả lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Trong khi đó, Rosa Luxemburg nhấn mạnh dân chủ như điều kiện nội tại của chủ nghĩa xã hội, đề cao quyền tự do tranh luận, tính tự phát và sáng tạo của quần chúng, đồng thời cảnh báo nguy cơ quan liêu hóa và tập trung hóa quyền lực trong các tổ chức cách mạng. Sự gặp gỡ và khác biệt giữa hai hệ tư tưởng này mở ra một không gian học thuật phong phú cho việc phân tích, đối chiếu và tái kiến tạo khái niệm dân chủ.

Đối với Việt Nam, chủ đề này còn mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng. Việc nghiên cứu, đối chiếu tư tưởng Hồ Chí Minh với một nhà tư tưởng Mácxít phương Tây như Rosa Luxemburg góp phần làm rõ tính đa dạng nội tại của truyền thống xã hội chủ nghĩa, đồng thời khẳng định khả năng đối thoại học thuật bình đẳng giữa các hệ tư tưởng và các khu vực văn hóa - chính trị khác nhau.

Hơn nữa, năm 2026 đánh dấu những cột mốc quan trọng trong tiến trình hợp tác học thuật giữa Việt Nam và các tổ chức nghiên cứu tiến bộ quốc tế, trong đó có Rosa-Luxemburg-Stiftung. Việc tổ chức hội thảo tại Việt Nam không chỉ nhằm trao đổi học thuật, mà còn góp phần thúc đẩy đối thoại liên văn hóa, liên hệ thống tư tưởng, hướng tới việc xây dựng một diễn đàn lý luận cởi mở, nơi các cách tiếp cận khác nhau về dân chủ được phân tích trên tinh thần khoa học, tôn trọng và phản biện xây dựng.

Do đó, chủ đề “Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg về dân chủ: giá trị lý luận và thực tiễn” không chỉ mang ý nghĩa nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử tư tưởng chính trị, mà còn trực tiếp đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thời đại: làm rõ những điều kiện để dân chủ trở thành động lực của phát triển xã hội, bảo đảm quyền con người, và duy trì sự tham gia sáng tạo của nhân dân trong quá trình kiến tạo tương lai. Việc nghiên cứu tư tưởng về dân chủ giữa Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg không chỉ là đúc kết học thuật, góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức lý luận và gợi mở các hướng vận dụng phù hợp với bối cảnh đương đại mà còn mở ra các hướng tiếp cận mới trong xây dựng lý luận và thực hành về dân chủ trong thế kỷ XXI. Hội thảo sẽ tạo ra một diễn đàn quốc tế nhằm kết nối các nhà nghiên cứu, học giả, nhà hoạt động xã hội và chính sách công để trao đổi quan điểm và đề xuất các hướng đi phù hợp với bối cảnh toàn cầu.

Hội thảo Quốc tế “Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg về dân chủ: giá trị lý luận và thực tiễn” là một trong các hoạt động chính của Thỏa thuận hợp tác đã ký giữa Viện Triết học và Rosa-Luxemburg-Stiftung (Công văn số 1590/KHXH-HTQT ngày 27 tháng 09 năm 2024 của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam về việc thông báo thực hiện Thỏa thuận hợp tác của Viện Triết học; và Quyết định số 136/QĐ-VTH ngày 18 tháng 09 năm 2024 của Viện Triết học về việc tiếp nhận và thực hiện Thỏa thuận hợp tác), chủ đề Hội thảo phù hợp với Kế hoạch đối ngoại và định hướng nghiên cứu của Viện Triết học và có ý nghĩa khoa học sâu sắc và cấp thiết trong tình hình hiện nay.

Nội dung của Hội thảo:

Hội thảo gồm 6 nhóm nội dung chính:

1.    Tư tưởng của Hồ Chí Minh về dân chủ

2.    Tư tưởng của Rosa Luxemburg về dân chủ

3.    So sánh tư tưởng của Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg về dân chủ (Bản chất dân chủ, quan hệ với phong trào quần chúng, tổ chức và cơ chế, thực tiễn áp dụng…)

4.    Giá trị lý luận của tư tưởng về dân chủ của Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg (mở rộng phạm vi hiểu về dân chủ, tích hợp yếu tố phong trào quần chúng, phê bình cấu trúc quyền lực tập trung, tính đa dạng của dân chủ…)

5.    Giá trị thực tiễn của tư tưởng về dân chủ của Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg (đối với định hướng cải cách chính trị, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đánh giá và cải thiện các thiết chế dân chủ hiện nay, thực hành dân chủ mở rộng, dân chủ trực tiếp,…)

6.    Tư tưởng của Hồ Chí Minh và Rosa Luxemburg về dân chủ gắn với các vấn đề đương đại: Dân chủ trực tiếp trong kỷ nguyên số; Tính đa dạng của dân chủ ở các khu vực xã hội; Vai trò phản biện xã hội của báo chí và mạng xã hội trong thực hiện dân chủ; Dân chủ và công bằng xã hội: đối thoại giữa các truyền thống tư tưởng,...

Kế hoạch tổ chức:

Ngoài 2 phiên khai mạc và bế mạc, Hội thảo gồm các phiên toàn thể và phiên thảo luận theo chủ đề. Một số báo cáo tiêu biểu trong từng nhóm chủ đề được trình bày tại phiên toàn thể. Các báo cáo còn lại sẽ được trình bày và trao đổi tại các phiên thảo luận.

Sau khi kết thúc Hội thảo, các báo cáo sẽ được thẩm định, lựa chọn biên tập đăng trên Tạp chí Triết học và xuất bản sách kỷ yếu hội thảo quốc tế (tiếng Việt và tiếng Anh).

Quy định về bài viết:

- Thời gian nhận đăng ký bài viết: trước ngày 20/03/2026

Đăng ký tóm tắt bằng tiếng Việt không quá 01 trang A4

Lý lịch khoa học bằng tiếng Anh của tác giả chính bài viết

- Thời gian nhận bài viết toàn văn: trước ngày 20/04/2026

Bài viết toàn văn bằng 2 ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh có độ dài tối thiểu 6.000 từ, được trình bày trên khổ giấy A4, phông chữ Unicode (Times New Roman), cỡ chữ 14, giãn dòng 1.5.

Địa chỉ liên hệ:

Phòng Hành chính - Tổng hợp, Viện Triết học

Địa chỉ: Nhà A, số 1 Liễu Giai, Ngọc Hà, Hà Nội

Email: vientriethoc.vass.vn@gmail.com

Điện thoại:     0986.852.600 (TS. Trần Thị Tuyết)

0352.122.085 (TS. Phạm Thị Hường)